Ақымақтың аңқаулықпен дос,
Жаңғалақтық жалқаулықпен дос.
«Ақымақтың аңқаулықпен дос, Жаңғалақтық жалқаулықпен дос.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам бойындағы теріс мінездер бір-бірімен қабысып, бірін-бірі күшейтетінін айтады. Ақымақ кісі аңқау болса, оңай алданады, шын мен өтірікті ажыратпайды. Жаңғалақ адам жалқаулыққа жақын болса, ісін уақытында бітірмей, жауапкершіліктен қашады. Астарлы мағынасы — жаман әдеттер біріксе, адамның абыройына да, ісіне де зиян келтіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «аңқаулық» — аңғал сенгіштік, сақтықтың жоқтығы; «жалқаулық» — әрекетсіздік, еріншектік. «Дос» сөзі тура достықты емес, мінездердің жарасымын білдіреді. Яғни ақымаққа аңқаулық жарасса, жаңғалаққа жалқаулық үйір келеді деген ой бар. Мұнда адам бойындағы әлсіз қасиеттер бір-бірін толықтырып, мінезді одан әрі төмендететін образ жасалған.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе білім мен еңбекке немқұрайлы қараған адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу интернеттегі жалған ақпаратқа сене беріп, кейін тапсырмасын да кешіктірсе, оның аңқаулығы мен жалқаулығы қатар көрінеді. Мұндайда мақал адамды ойлануға, сергек болуға және әрекетшіл болуға шақырады.
Jańǵalaqtyq jalqaýlyqpen dos.