Әуелі Тәңірі жерге береді ,
Жерге берсе , елге береді .
Елге берсе , ерге береді .
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ырыс-несібе мен берекенің көзі ең алдымен Жаратушының қалауында екенін білдіреді. Тәңірі алдымен жерге береді дегені — тіршілік пен молшылықтың негізі жер, табиғат, еңбек пен мүмкіндік екенін меңзейді. Жерге берсе, елге береді деуі — жердің игілігі халыққа ортақ құт болып тарайтынын айтады. Елге берсе, ерге береді дегені — сол береке мен жауапкершілік ел ішіндегі азаматқа, еңбек еткен, намысты, іс тындыратын ерге қонады деген ой.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жер» — ырыс пен несібенің, өнім мен тіршіліктің символы. «Ел» — сол байлықты бөлісіп, пайдаланып отырған халық қауымы. «Ер» — елге қызмет ететін, еңбекпен де, мінезбен де танылатын азамат. Яғни мақал табиғи құттың жеке адамға бірден емес, сатылы түрде, ортақ игілік арқылы келетінін образды тілмен көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал еңбектің, мүмкіндік пен жауапкершіліктің байланысын түсіндіру үшін айтылады. Мысалы, ауылдағы адам жерді дұрыс игерсе, ол өнім береді; өнім халыққа пайда әкеледі; сол істі ұйымдастырған еңбекқор азаматтың беделі артады. Яғни береке бос келмейді, ол жерден, елден, ердің ісінен қалыптасады.
Jerge berse , elge beredi .
Elge berse , erge beredi .