«Әр заманның үлгісі өзіне қымбат.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Әр дәуірдің өз үлгісі, яғни тәртібі, салты, өнегесі, сәні бар, ал ол сол заманның адамдарына қымбат, ыстық. Үлкендер өз жастығының әнін, киімін, әдетін жоғары бағалайды, жастар да өз уақытының үлгісін жақсы көреді. Мақал осы табиғи жайды мойындап, буындарды бір-бірінің үлгісін мазақтамай, сыйлауға шақырады. Ешбір дәуір екіншісінен төмен емес, әрқайсысының қадірі өз ішінде.
Образдар мен теңеулер
«Үлгі» — қазақ тілінде өрнек, пішін, тігіншінің кесіп алатын үлгісі де, өнеге, тәртіп мағынасы да бар. Әжелер кимешек пен сәукеленің үлгісін ұрпаққа қалдырған, әр өңірдің, әр кезеңнің үлгісі өзгеше болған. «Қымбат» — бағасы жоғары, сонымен бірге жүрекке жақын, ыстық деген мағынада. Осы екі сөз арқылы мақал заттық сән мен рухани өнегені бір бейнеге біріктіреді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Үлкендер мен жастар бір-бірінің талғамына таңданғанда, біреу басқа дәуірдің әдетін мазақтағанда, татуластыру ниетімен айтылады. Жұмсақ, түсіністік интонациясымен. Біреудің талғамын күшпен өзгертпек болғанда да осы сөз еске түседі. Мысалы: «Апаң ескі әндерін тыңдай берсін, ренжіме, әр заманның үлгісі өзіне қымбат».
Қолданылу жағдаяттары
— Келін енесінің сандығынан ескі камзол тауып, күлкі еткісі келгенде, енесі өз жастығындағы тойларды әңгімелеп, келінді таңғалдырды.
— Мектептегі өнер апталығында оқушылар әжелерінің жас кезіндегі бидің үлгісін үйреніп, оны қазіргі әуенмен қосып көрсетті.