«Әр нәрсе уақытында қызықты.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Кез келген нәрсенің өз мезгілі бар және ол тек сол мезгілде шын қызығын береді. Балалық ойын, жастық махаббат, той, тіпті жеміс те өз уақытында тәтті. Мерзімі өтіп кеткен соң ол да қызықсыз болады: кешігіп келген сыйлық қуантпайды, кеш берілген көмек кәдеге аспайды, ересек адамға бала ойыны жараспайды. Мақал әр нәрсені өз кезінде жасауға, мезгілін өткізбеуге шақырады, сонымен бірге уақытынан бұрын асығудың да мәні жоқ екенін еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мақалда ашық бейне жоқ сияқты, бірақ оның астарында қазақ тұрмысының мезгілге бағынған ырғағы жатыр: көктемде төл алу, жазда жайлау, күзде сойым, қыста қыстау. Әр істің өз уақыты болған, кешіксе, зиян шеккен. «Қызықты» сөзі мұнда қуаныш, ләззат, мән деген мағыналарды қамтиды. «Уақытында» деген бір сөз бүкіл ойдың кілті: дәл сол сәтте, ерте де емес, кеш те емес. Мақал жалпылама айтылғандықтан, кез келген жағдайға оңай қолданылады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Біреу бір істі кешіктіріп, енді қызығы кеткенде, не керісінше, бала асығып ересек болғысы келгенде айтылады. Сарыны — кеңес, кейде мұңды өкініш. Мысалы, үйленуді кейінге қалдыра берген ұлына анасы: «Әр нәрсе уақытында қызықты, балам». Айтушы өзі де өткен мезгіліне өкініп айтуы мүмкін.
Қолданылу жағдаяттары
— Жазда піскен қауынды «қонаққа сақтаймын» деп күзге дейін ұстап, ақыры шіріткен келініне енесі күліп осы мақалды айтты.
— Мектеп бітіру кешіне бармаймын деген қызына әкесі мұндай кештің қайталанбайтынын айтты.
— Туған күні өтіп кеткен соң сыйлық әкелген досына жігіт әзілдеп осы мақалды айтты.