Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
486.6K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Атадан ұл қалса - өзі қалғаны,
Қыз қалса - ізі қалғаны.
Қыз қалса - ізі қалғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана артында қалған ұрпақтың мәнін терең түсіндіреді. «Ұл қалса — өзі қалғаны» дегені...
Ер жігіттің екі сөйлегені - өлгені,
Еменнің иілгені - сынғаны.
Еменнің иілгені - сынғаны.
**Негізгі мағынасы** Ер жігіт берген сөзінде тұруы керек. Бір айтқанын қайта өзгертіп, екіұшты сөйлесе, ол оның беделін...
Көкек өз атын өзі шақырады.
**Негізгі мағынасы** Көкек өз атын өзі шақырады деген мақалдың тура мағынасы — көкек құсының өз үнін өзі шығаратыны. Ал...
Ақылсыз сұрақ беріп,
Ақылды жауап күтпе.
Ақылды жауап күтпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал орынсыз, ойланбай қойылған сұрақтан дұрыс, терең жауап күтуге болмайтынын айтады. Яғни сұ...
Атар таңға жүрсең де,
Батар күнге жүрме.
Батар күнге жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ертеңге қалдырмай, істі дер кезінде бітіруге үндейді. Тура мағынасында: таң атқанд...
Білемін деп мақтанба,
Сенен де білгіш табылар.
Сенен де білгіш табылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кішіпейіл болуға, өз білгеніне масаттанбауға үйретеді. Тура мағынасында: «Мен бәрі...
Тыңдамаса - сөз жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер біреу айтқан сөзді тыңдамаса, ол сөздің әсері де, пайдасы да болм...
Әкеңде жоқ арғымақ,
шешеңде жоқ арғымақ,
сен қайдан шықтың
тіке жардан қарғымақ?
шешеңде жоқ арғымақ,
сен қайдан шықтың
тіке жардан қарғымақ?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегі мен болмысын, әсіресе орынсыз мақтан мен өзін өзгеден жоғары қоюды әж...
Жақсылық суға батпас,
Бір шығар, тегін жатпас.
Бір шығар, тегін жатпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсылықтың зая кетпейтінін айтады. Адам біреуге шын ниетпен көмек көрсетсе, ол іс міндет...
Өткір пышақ, семіз ет,
Тураушының қолына өт.
Тураушының қолына өт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өткір пышақ семіз етті оңай турайды, ал етті турайтын адамның қолы шебе...
Өзі қаңбақ болсын,
Онда қандай салмақ болсын?
Онда қандай салмақ болсын?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойында тұрақтылық, салмақтылық, ішкі береке болмаса, оның сөзі де, ісі де өтімсіз б...
Арбаға тоқпақ көргенді жекпе,
Соқпақ көргенді жек.
Соқпақ көргенді жек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арбаға тоқпақ тигенін емес, ұзақ жолдың соқпағын көргенін жек деген иш...
Өзі жоқтың көзі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір жерден адам кетсе, оның ісін бақылап, көріп отыратын адам да болма...
Отан үшін отқа түс, күймейсің.
**Негізгі мағынасы** «Отан үшін отқа түс, күймейсің» деген мақал адамның елі мен жері үшін қандай ауыр іс болса да, қайм...
Жол білмеген адастырады,
Жөн білмеген шатастырады.
Жөн білмеген шатастырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолды білмеген адам бағыттан адасады, ал жөн-жосықты, дұрыс тәртіпті б...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.