Әулиеден бас жесең,
Жүре-бара тас жерсің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның біреуге шектен тыс жалбақтап, орынсыз құрмет көрсетіп, жақсылық күтсе де, ақыры опық жеуі мүмкін екенін білдіреді. Тура мағынасында «әулиеден бас жесең» — аса қадірлі, киелі адамнан дәметіп, тіпті басыңа дейін пайда іздегендей боласың; бірақ «жүре-бара тас жерсің» — сол үмітің ақталмай, іші бос, қатқыл, құрғақ нәрсеге тап боласың деген астар жатыр. Яғни, бос сенімге еріп, шектен шығу адамды алдандырады.
Образдар мен теңеулер
«Әулие» сөзі мұнда өте қадірлі, қолы ашық адамды бейнелейді. «Бас жеу» — аса көп нәрсе күткен, тойымсыз үміттің белгісі. Ал «тас жеу» — құр қайтып, пайда көрмей, көңілі қалу, құрғақ сөзге сеніп қалу мағынасын береді. Әулие мен тастың қарама-қарсылығы үміт пен шындықтың арасы алшақ болғанын әсерлі көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды біреудің уәдесіне тым сеніп, нақты істен гөрі бос мақтауға ергенде қолдануға болады. Мысалы, біреу “жоғары қызметке кіргізем” деп ұзақ уәде беріп, ақырында ештеңе істемесе, адам “Әулиеден бас жесең, жүре-бара тас жерсің” деп түйеді.
Júre-bara tas jersiń.