Тасқа тары, мұзға бидай еккен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — тарыны тасқа, бидайды мұзға егу, яғни өнім бермейтін, мүлде қолайсыз жерге дән себу деген сөз. Астарлы мағынасы — еңбектің де, үміттің де зая кетуі, істің болашағы жоқ жерге күш жұмсау. Қазақ мұны бос әурешілік, орынсыз әрекет, нәтижесіз еңбек ретінде айтады. Яғни адам өз мүмкіндігін, уақытын, күшін дұрыс бағытқа салмаса, еңбегі еш кетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тас» — құнарсыздықтың, қатаңдықтың белгісі; ол жерде дән өспейді. «Мұз» — суық, тіршілікке қолайсыз орта. Ал «тары» мен «бидай» — қазақ үшін ырыс пен еңбектің символы. Осы қарама-қарсылық арқылы мақал өмірдің заңын көрсетеді: өнім алу үшін қолайлы орта, дұрыс таңдау және ақыл керек. Теңеу өте өткір, өйткені көзге бірден елестеп, істің орынсыздығын анық аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ойланбай жасалған, нәтижесіз іске қатысты айтылады. Мысалы, дайындықсыз келіп, емтиханнан жақсы баға күтетін адамға немесе сұранысы жоқ іске үлкен қаржы құятын кәсіпкерге осы мақал дәл келеді. Яғни кез келген істі бастамас бұрын жағдайын, мүмкіндігін, пайдасын саралау қажет.