«Темірдің бір басы ыссы, бір басы суық.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Темірдің бір басы ыссы, бір басы суық дейді: кез келген істің, нәрсенің екі жағы бар, бірі қауіпті, бірі қауіпсіз. Ұста қыздырылған темірді суық басынан ұстайды. Мақал әр жағдайды байыппен бағалап, оның қай жағынан ұстау керегін білуге шақырады: бір жағы пайда әкелсе, екінші жағы зиян келтіруі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Ұстаның көрігінде темірдің бір ұшы қызарып балқып тұрады, екінші ұшы суық қалады. Тәжірибесіз адам ыстық жағын ұстап, қолын күйдіріп алуы мүмкін. Мақал ұстахананың нақты көрінісі арқылы өмірдегі кез келген істің екі жақты болатынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды бір істің пайдасы мен қаупі қатар жүретінін, сақ болу керегін ескерткенде айтады. Мысалы: «Несие алу оңай, бірақ оны қайтару ауыр: темірдің бір басы ыссы, бір басы суық».
Қолданылу жағдаяттары
— Ұстаханада темір соғуды үйреніп жүрген шәкіртіне ұста осы мақалды айтып, қай жағынан ұстау керегін көрсетті.
— Жаңа лауазымға тағайындалған ұлына әкесі оның жауапкершілігі мен артықшылығын айтып, осы мақалды айтты.