Тамырың қашса, тары ек,
Келер жыл тағы ек.
Тамырың келер қасыңа,
Қайыры тиер басыңа.

Негізгі мағынасы

Мақалдағы «тамыр» — дос, жақын таныс, бір-біріне қонақ болып, сый-сыяпат жасасатын серік. Тура мағынасы: тамырың сенен қашса, яғни алыстап, ат ізін салмай кетсе, тары ек, келер жылы тағы ек; егінің бітік шығып, дастарқаның молайғанда тамырың қайтып қасыңа келеді, оның қайыры, жақсылығы өзіңе тиеді. Астарлы мағынасы — достықты жалынып, қуып жетіп сақтамайсың; өз ісіңмен айналысып, еңбек етіп, ырысты болсаң, адамдар өзі тартылады. Мақалда сәл мысқыл да бар: кейбір достың келуі мен кетуі дастарқанның молдығына байланысты. Сонымен бірге қайтып келген досты кек сақтамай қабылдаудың пайдасы да айтылған.

Образдар мен теңеулер

«Тамыр» — қазақ салтында ағайыннан бөлек, жолы түскенде түсетін сенімді дос. «Тары» — далада өсетін, ырыстың белгісі болған дақыл. «Тағы ек» — еңбектен қол үзбеу. «Қайыры тиер» — достың жақсылығы мен көмегі сенің басыңа оралады.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бүгін бұл мақал біреу алыстап кеткенде өкпелеп, қуып жүрмей, өз ісіне көңіл бөлуге кеңес береді. Мысалы, кәсібі тоқырап, кейбір серіктері хабарласпай кеткен кәсіпкер ренжіп отырмай, ісін қайта жолға қояды. Іс оңала бастағанда ескі таныстары өздері хабарласады, ал ол оларды кек сақтамай қабылдап, бірге пайда табады.