Өзім білем деген өлер,
Көп біледі деген күлер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз білімін асырып, басқаны менсінбей сөйлеуі қауіпті екенін ескертеді. «Өзім білем» деген адам ақыл сұрамайды, кеңес тыңдамайды, сондықтан қателікке жиі ұрынады. Ал «Көп біледі» деген сөз – бір адамның білгені шектеулі, шын даналық көптің тәжірибесі мен ортақ ойында екенін аңғартады. Мақалдың астарында тәкаппарлықтан сақтану, кішіпейіл болып, өзгенің пікірін құрметтеу керек деген өнеге жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өлер» сөзі тура мағынада өлімді емес, қасарысқан, қате пікірінен қайтпайтын адамның түбінде зиянға ұшырайтынын білдіреді. «Күлер» сөзі де тек күлкі емес, өзімшіл адамға жұрттың сенбей, мысқылмен қарауын көрсетеді. Яғни мақал екі түрлі мінезді салыстырады: біреуі – менмендік, екіншісі – ақылды тыңдайтын парасат.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, интернеттегі пікірталаста өте орынды. Мысалы, бір қызметкер тәжірибелі мамандардың кеңесін тыңдамай, «мен бәрін білемін» деп жобаға қате жоспар жасаса, кейін уақыт пен қаржы жоғалтады. Сондықтан бұл мақал адамды сабырлы болуға, үйренуге және көптің ақылын бағалауға шақырады.
Kóp biledi degen kúler.