«Өзі жоқтың көзі жоқ.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір жерден адам кетсе, оның ісін бақылап, көріп отыратын адам да болмайды. Астарлы мағынасы — иесі жоқ істің берекесі кетеді, қараусыз қалған нәрсе тез бұзылады, ұмыт қалады. Сондай-ақ жауапкершілік болмай, бақылау жоқ жерде тәртіп те әлсірейтінін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көз» сөзі тек көру мүшесі емес, қадағалау, бақылау, назар аудару ұғымын білдіреді. «Өзі жоқ» дегені — сол істің иесі, қамқоршысы, жауап беретін адамы жоқ деген сөз. Яғни халық бір ғана қысқа тіркеспен бақылау мен иелік етудің маңызын бейнелі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыста, үйде, оқу орындарында жиі қолданылады. Мысалы, бір бөлмеге жауапты адам ұзақ уақыт қарамай кетсе, тәртіп бұзылып, құралдар шашылып қалады. Сол кезде «Өзі жоқтың көзі жоқ» деп, бақылаусыз істің тез тозатынын ескертеді. Бұл сөз адамды өз ісіне мұқият болуға, жауапкершілікпен қарауға шақырады.