Орынсыз мақтау орға жығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Орынсыз, яғни дәлелсіз не шектен тыс айтылған мақтау адамның ақылын бұлдыратып, өзіне-өзі сеніп кетуіне себеп болады. Мұндайда адам сақтықтан айрылып, қателікке ұрынады. Мақал тура мағынасында: қажетсіз мақтау адамды төмен құлатады деген ойды білдірсе, астарлы мағынасында: жалған қошемет пен орынсыз көтермелеу адамға зиян екенін ескертеді. Шынайы баға мен әділ сын ғана адамды өсіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ор» — терең шұңқыр, қауіпті жердің бейнесі. «Жығу» — құлату, абыройдан айыру, опық жегізу дегенді аңғартады. Демек, орынсыз мақтау адамды тура жолдан тайдырып, байқамай зиянға апарады деген әсерлі образ берілген. Халық осы арқылы сөздің салмағын, мадақтың да өлшемі болатынын ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Әсіресе жұмыс орнында, оқу кезінде не әлеуметтік желіде шын бағадан гөрі артық мақтау адамды босаңсытады. Мысалы, студенттің дайындығы нашар болса да, бәрі оны «өте мықтысың» деп көтермелесе, ол емтиханға салғырт қарап, сүрінуі мүмкін. Сондықтан мақтау шындықпен өлшенуі керек.