Өзі қаңбақ болсын,
Онда қандай салмақ болсын?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам бойында тұрақтылық, салмақтылық, ішкі береке болмаса, оның сөзі де, ісі де өтімсіз болатынын меңзейді. Тура мағынасында қаңбақ — жел айдаған жеңіл өсімдік, оны қайда апарса, сонда кетеді. Астарлы мағынасында мінезі орнықпаған, ойы да, ісі де жеңіл адамды білдіреді. Мұндай кісіге сенім аз, өйткені оның уәдесі де, пікірі де берік болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қаңбақ» образы — тұрақсыздықтың, бос жеңілдіктің белгісі. Қаңбақтың салмағы жоқ сияқты көрінетіні секілді, мінезі де жеңіл адамның да қадірі, ықпалы аз болады деген ой айтылады. «Салмақ» сөзі мұнда тек дене салмағы емес, адамдық байып, байсал, жауапкершілік мағынасын береді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сөзінде де, ісінде де нақтылық жоқ адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу жұмысқа келемін деп қайта-қайта уәде беріп, бірақ орындамаса, жұрт оның «салмағы жоқ» деп бағалауы мүмкін. Мұндайда мақал адамға байыппен сөйлеп, байсалды болуды ескертеді.
Onda qandaı salmaq bolsyn?