Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген ой. Астарлы мағынасы — адамға сан емес, сапа керек; отбасы мен ел ішінде жол көрсететін, тәжірибесі мол үлкеннің орны бөлек. Отыз ұл бір үйдің қуанышы болғанымен, дұрыс бағыт беретін ақылды шал сол көптіктің кемін толтырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «отыз ұл» — көптік, күш, ұрпақтың молдығы. Ал «осырақ шал» — жасы келген, бірақ сөзі өтімді, көргені көп, ақылы кемел адам. Халық шал образын тек кәрілікпен емес, даналықпен, бай тәжірибемен байланыстырады. Сондықтан бұл жерде қарияның ақылы көп жасқа тең, тіпті одан да артық бағаланады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал үлкендердің ақылын тыңдау керек кезде айтылады. Мысалы, жас кәсіпкерлер бәрін өздері шешемін деп асықса, тәжірибелі маманның кеңесін елемей қалады. Сол кезде «Отыз ұлың болғанша, осырақ шалың болсын» деп, бір ақылды адамның кеңесі көп адамның бос сөзінен пайдалырақ екенін еске салады.
Osyraq shalyń bolsyn.