От жақпа - пісерсің,
Ор қазба - түсерсің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өзгені зияндап, біреуге қулық жасамауын ескертеді. Тура мағынада от жақсаң, өзің пісесің; ор қазсаң, өзің түсесің деген ой бар. Астарлы мағынасы — жамандық жасаған адам ақыры сол жамандығының зардабын өзі тартады. Біреуге қақпан құрған, жаман сөз айтқан не қиянат ойлаған кісі түптің түбінде өз ісінің салдарын сезеді. Сондықтан бұл сөз адалдыққа, ойлы қадамға, өз әрекетіңе жауап бере білуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
«От» — ашу, өшпенділік, зиянды іс сияқты күйдірер қауіпті білдіреді. «Пісу» — сол істің ауыр салдарына ұшырау деген астар. «Ор» — қулықпен қазылған тұзақ, біреуге арналып дайындалған қастық. «Түсу» — өз қазған шұңқырына өзі жығылу, яғни өз ісінен опық жеу. Мақалдағы екі образ да адамды сақтыққа, сабырға және ар-ұятты жоғары қоюға үндейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреуге әдейі жала жапқан, қызметтесін төмендеткісі келген немесе интернетте қаралау жазған адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам әріптесін жаман көрсету үшін жалған ақпарат таратса, кейін өзі әшкере болып, сенімнен айрылады. Осындайда «От жақпа - пісерсің, ор қазба - түсерсің» деп ескерту орынды.
Or qazba - túsersiń.