Өзі жығылған бала жыламайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — өзі құлап қалған бала бірден жыламайды, өйткені ол өз кінәсін, өз әрекетінің салдарын сезеді. Астарлы мағынасы — адам өз ісінен туған қиындыққа өзгеге шағынбай, жауапкершілікті өзі көтеруі керек. Яғни, бір істі ойланбай істесең, соның нәтижесін де мойындай білу қажет. Мақал өз қатесінен сабақ алуға, сылтау іздемей, сабыр сақтауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бала» — тәжірибесі аз, бірақ өмірдің шындығын бірден сезетін адам бейнесі. «Жығылу» — тек сүріну емес, қате жасау, сәтсіздікке ұшырау дегенді білдіреді. «Жыламау» — мұңды сезбеу емес, болған іске өкініштен гөрі, ойланып, түзелуге бет бұруды меңзейді. Сондықтан бұл образдар адамның өз әрекетіне өзі жауап беретінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, отбасы ісінде орынды айтылады. Мысалы, бір адам құжатты тексермей жіберіп, қате жіберсе, кейін оны басқаға аудармай, өзі түзетуі керек. Сол кезде үлкендер: «Өзі жығылған бала жыламайды» деп, сылтау айтпай, жауапкершілік алуды еске салады.