Өзі жығылған өкінбес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз қателігі, өз немқұрайлылығы немесе өз таңдауының салдарынан келген күйге көп өкінбеу керектігін білдіреді. Тура мағынада — адам сүрінсе, ол өзінен болды; астарлы мағынада — бір іске жауапкершілікпен қарап, алдын ала ойлану керек, өйткені өз әрекетіңнің нәтижесіне өзің жауап бересің. Мақал “жазықсыз жәбір көргеннен гөрі, өз ісіңнен туған қиындықтың сабағы ауыр болмайды” деген ойды да аңғартады.
Образдар мен теңеулер
“Жығылу” сөзі тек құлап қалуды емес, өмірдегі сәтсіздік, қателік, жеңіліс деген мағынаны береді. Ал “өкінбеу” — болған іске өксімей, одан сабақ алып, алға қарау. Мұнда адамды бір сәттік қателіктен қорқытпай, өз ісіне есеп беруге шақыратын өмірлік образ бар. Жығылған адам өз әлсіздігін көріп, енді қайталамауға тырысады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, қарым-қатынаста жиі айтылады. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай келіп, төмен баға алса, оған “өзің дайындалмадың, енді көп өкінбе” деп айтуға болады. Яғни, бұл сөз адамды сылтау іздеуден гөрі, жауапкершілікке, сабыр мен сабақ алуға үндейді.