Жақсысы болса, қостай бер,
Жаманы болса, тастай бер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мен іс-әрекеттің жақсысын қолдап, жаманына араласпау, одан бойды аулақ ұстау керегін айтады. Тура мағынасында: жақсы нәрсе кездессе, оны қостап, көбейт; жаман нәрсе болса, оны тастап кет. Астарлы мағынасы: өмірде пайдалы, ізгі, дұрыс жолды таңда, ал зиянды, бұзақы, теріс мінезден сақтан деген ой жатыр. Бұл — адамның талғамы, пікірі мен таңдауы туралы тағылымды сөз.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қостай бер» сөзі жақсыны демеу, қолдау, өрістету мағынасын береді. Ал «тастай бер» дегені жаманнан безу, одан іргесін аулақ салу дегенді білдіреді. Яғни халық жақсылықты өсетін нәрсеге, жамандықты жұғатын кеселге теңеп отыр. Бұл образдар адамның өмірдегі таңдауы таза, анық болуы керек екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік ортада, жұмыста, достықта жиі қолданылады. Мысалы, бір адам пайдалы әдет қалыптастырса, оны қолдап, бірге жалғастырған дұрыс; ал өтірік, еріншектік, өсек сияқты жаман қылық байқалса, соған ермей, тоқтату керек. Бұл мақал жастарға да, үлкендерге де дұрыс бағыт таңдауды еске салады.
Jamany bolsa, tastaı ber.