Жақсының өзі өлгенмен, сөзі өлмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жақсы адам дүниеден өтсе де, артында қалған өнегелі сөзі, ісі, тәрбиесі мен абыройы ел есінен кетпейді. Мұнда мақал тура мағынасында адамның өзі өлгенін айтса, астарлы мағынада оның ізгі аты мен даналығы өмір сүре беретінін білдіреді. Жақсының айтқан ақылы, қалдырған өсиеті, жасаған жақсылығы көпке үлгі болып, кейінгі ұрпаққа жол көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өзі өлгенмен» дегені — адамның физикалық өмірінің аяқталуы. Ал «сөзі өлмейді» деуі — оның даналық ойы, әділ пікірі, тәрбиелік өсиеті халық жадында сақталатынын меңзейді. Мұнда сөз тек ауыздан шыққан дыбыс емес, рухани мұра, өмірлік сабақ ретінде алынған. Яғни жақсы адамның сөзі — өлмейтін қазына, өшпейтін із.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал елге пайдалы, адал, парасатты адамдардың еңбегін бағалауға шақырады. Қазіргі заманда да ұстаздың, ғалымның, ақынның немесе елге сыйлы қарияның айтқан сөздері кітапта, естелікте, шәкірттердің жадында сақталып, өмірде қолданылып жатады. Мысалы, көп жыл бұрынғы бір ұстаздың «еңбекпен келген нан тәтті» деген өсиеті оның шәкірттеріне әлі де жол көрсетіп, дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі.