Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
314.7K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Итті Құдай иесімен қинасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің тағдыры қожайынымен бірге байланысты деген ой. Астарлы мағынасы...
Атың жаман болса, қарың кетер,
Балаң жаман болса, арың кетер.
Балаң жаман болса, арың кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай екі бөлек нәрсені салыстырғанмен, екеуінің де адам өміріндегі орны зор екенін айт...
Әділ істің арты игі.
**Негізгі мағынасы** «Әділ істің арты игі» деген мақалдың тура мағынасы — әділ, дұрыс жасалған істің соңы жақсы болады....
Ине өткен жерден жіп те өтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ине өткен тесіктен жіп те өте алады. Астарлы мағынасы — бір жол ашылса...
Өзін ғана білген ұл
Құлағы мен жағын жер.
Құлағы мен жағын жер.
**Негізгі мағынасы** Өзін ғана білетін, яғни тек өз қамын ойлап, ел-жұртқа, туыс-бауырға, ортаға көңіл бөлмейтін ұлдың қ...
Оты жоқ жер жетім,
Басшысы жоқ ел жетім,
Елінен ауған ер жетім,
Тыңдаусыз сөз жетім,
Жоқтаусыз қыз жетім.
Басшысы жоқ ел жетім,
Елінен ауған ер жетім,
Тыңдаусыз сөз жетім,
Жоқтаусыз қыз жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға да, елге де, сөзге де сүйеніш керек екенін айтады. Оты жоқ жер құнарсыз болып, тір...
Ұста, ұстадан нұсқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, шебер ұстаның қасында жүрген адам одан іс үйренеді, жөн біледі....
Зер қадірін зергер білер.
**Негізгі мағынасы** «Зер қадірін зергер білер» деген мақалдың тура мағынасы — асыл зергерлік бұйымның бағасын оны жасай...
Істегенің маған жақсы,
Үйренгенің өзіңе жақсы.
Үйренгенің өзіңе жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істеген жақсылығы мен алған тәрбиесінің екі жаққа да пайдалы екенін білдіреді. Бі...
Ер жігіттің екі сөйлегені - өлгені,
Еменнің иілгені - сынғаны.
Еменнің иілгені - сынғаны.
**Негізгі мағынасы** Ер жігіт берген сөзінде тұруы керек. Бір айтқанын қайта өзгертіп, екіұшты сөйлесе, ол оның беделін...
Атаның жүгі - атанның жүгі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атаның көтерген жүгін атан түйе ғана тарта алады деген ой. Астарлы мағ...
Су ағар да, тас қалар,
Кәрі өтер де, жас қалар.
Кәрі өтер де, жас қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өтпелілігін, уақыттың ешкімді күтпейтінін білдіреді. Су сияқты бәрі де ағып, өте...
Пышақ қанша өткір болса да,
Өз сабын жона алмайды.
Өз сабын жона алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пышақ өте өткір құрал болса да, өзінің сабын өзі жона алмайды. Яғни қан...
Бейнет аяқ астында,
Жақсылық ағаш басында.
Жақсылық ағаш басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің, қиындықтың және жақсылықтың арақатынасын білдіреді. «Бейнет аяқ астында» дегені...
Іздегенге - сұраған.
**Негізгі мағынасы** «Іздегенге — сұраған» мақалының тура мағынасы — бір нәрсені сұрап келген адамға ол табылып, тілегі...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.