Жақсылық қылсаң, бүтін қыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жақсылық қылсаң, бүтін қыл» деген мақал адам жасаған игі ісі толық, шынайы әрі мінсіз болсын деген ойды білдіреді. Яғни жақсылықты жартылай емес, шын ниетпен, соңына дейін жеткізіп істеу керек. Адам біреуге көмектессе, қолындағы мүмкіндігін аямауы, берген уәдесін орындауы, істі орта жолда қалдырмауы қажет. Мұндағы астарлы мағынасы — жақсылықтың қадірі оның толықтығында, тұрақтылығында және шынайылығында.
Образдар мен теңеулер
«Бүтін» сөзі мұнда тек бөлінбеген нәрсе емес, кем-кетігі жоқ, толық жасалған іс деген ұғымды береді. Бұл образ жақсылықтың сапасын көрсетеді: ол жыртық-жамау, шалағай, селқос болмауы тиіс. Халық бұл сөз арқылы жақсылықты өлшеп- пішіп емес, кең пейілмен жасау керегін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір адам қайырымдылыққа ақша беріп қана қоймай, соның кімге, қалай жеткенін де қадағаласа, бұл — «бүтін» жасалған жақсылық. Сол сияқты досың қиын сәтте көмек сұраса, тек жылы сөз айтып қоймай, нақты жәрдем беру де осы мақалдың мәніне сай келеді.