Жақсының туғаны - бір той, өлгені - бір той.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жақсы, абыройлы адамның өмірі елге қуаныш әкелетінін айтады. Оның дүниеге келуі де, өмірден өтуі де жұрт үшін елеулі оқиға саналады. Тура мағынада бұл — жақсы адамның туғанында да, қайтыс болғанында да халық жиналып, құрмет көрсетеді деген сөз. Астарлы мағынасы — жақсы адам қоғамға қадірлі, оның аты мен ісі ел жадында сақталады, сондықтан ол өмірімен де, артында қалдырған ізгі ісімен де бағаланады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «той» сөзі тек думан емес, елдің ілтипаты мен құрметін білдіретін образ. Той — қуаныштың, көпшіліктің бас қосуының белгісі. Ал «жақсының туғаны» және «жақсының өлгені» деген тіркестер адамның қадір-қасиеті жасына, байлығына емес, мінезі мен ісіне байланысты екенін көрсетеді. Яғни халық жақсыны тірісінде де, өлгеннен кейін де ұмытпайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адал, тәрбиелі, елге пайдасы тиген адамдарды бағалау керек деген ойды жеткізеді. Мысалы, ауылда ұзақ жыл мұғалім болып, талай шәкірт тәрбиелеген адам қайтыс болса, жұрт оның еңбегін айтып, құрметпен еске алады. Сол сияқты жаңа туған сәбидің жақсы азамат болуына тілектестік білдіру де осы мақалдың мәнімен үндеседі.