Жақсы сынаумен жариды,
Жаман сынаумен құриды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның шын бағасы сынақ үстінде білінетінін айтады. Жақсы адам қиындыққа, ескертуге, талапқа төзеді: сыннан сабақ алып, қателігін түзеп, бұрынғыдан да өседі. Ал жаман адам сын көтермей, өкпелеп, ашуланып, өзін жөндеудің орнына кері кетеді. Яғни тура мағынасы — сынау арқылы адамның қабілетін, мінезін тексеру; астарлы мағынасы — ақылды, тәрбиелі адам ескертуден пайда көреді, ал әлсіз мінез иесі сыннан құриды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жару» сөзі — гүлдей ашылу, кемеліне келу, бағы жану дегенді білдіреді. «Құру» — іргесі сөгіліп, әлсіреу, құлдырау мағынасында қолданылған. Сынау — тек кемшілік іздеу емес, адамды шыңдау, ширатып, шын болмысын анықтау құралы ретінде берілген. Сондықтан мақал адам мінезін отқа салған темірдей шынықтыратын өмірлік тәжірибені бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал оқу, жұмыс, спорт, тіпті отбасылық қарым-қатынаста да өзекті. Мысалы, қызметте басшы қызметкердің қателігін бетіне баспай, түзету жолын көрсетсе, саналы адам оны қабылдап, кәсіби өседі. Ал сынға ренжіп, жауапкершіліктен қашқан адам кері кетеді. Бұл мақал адамды сабырлы болуға, ескертуді дұшпандық емес, дамудың жолы деп түсінуге үйретеді.
Jaman synaýmen qurıdy.