Бір аяқ қымыздың екі аяқ желі бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір аяқ қымызды ішуге болғанымен, оған жету үшін екі аяқтай жүріп еңбек ету керек деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы: кез келген дәмді, пайдалы нәрсенің артында еңбек, бейнет, жол азабы немесе шығын жатады. Яғни адам дайын нығметтің өзінен де оның қалай келгенін ұмытпау керек.
Образдар мен теңеулер
«Бір аяқ қымыз» — аз ғана болса да бағалы, тәтті ырыс пен қуаныштың белгісі. Ал «екі аяқ желі» — сол қымызға жету жолындағы қозғалыс, қашықтық, бейнет пен еңбекті меңзейді. Қазақ ұғымында қымыз — құрметті ас, ал желі — құлынды байлайтын жер. Осы екі образ арқылы мақал: рахаттың өзі де маңдай терсіз келмейтінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамға табыс пен жетістікке оп-оңай жетемін деп ойламауды ескертеді. Мысалы, студент жақсы баға алғысы келсе, тек емтихан күні емес, бүкіл семестр бойы еңбектенуі керек. Яғни нәтиженің артында әрдайым дайындық пен шыдам бар.