«Биік ағаш бұрын құлайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бойы биік, асқақ ағаш желге де, дауылға да бірінші болып төтеп береді, сондықтан ол тезірек құлауы мүмкін. Астарлы мағынасы: шоқтығы биік, атағы зор, беделі жоғары адам да немесе үлкен істің иесі де көбірек сынға ұшырайды, қауіп-қатері де көп болады. Яғни биіктеген сайын жауапкершілік артады, ал көзге түскен жан сақтық пен сабырды көбірек қажет етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы биік ағаш — қолы ұзын, орны жоғары, беделі бар адамды немесе шарықтап тұрған жағдайды білдіретін бейне. Бұрын құлайды деген сөз осындай адамның қателігі де, сүрінуі де жұртқа бірден көрінетінін меңзейді. Ағаш бейнесі қазақ танымында берік, өсіп-өнген, бірақ жел өтінде тұратын тіршілік иесі ретінде алынады. Сол арқылы мақал өмірдің заңын қысқа да нұсқа жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды қызметте жоғарылаған, елге танылған адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, басшы болған кісі сөзін де, ісін де мұқият бақыламаса, оның қателігі қарапайым адамнан гөрі тез байқалады. Сондықтан мұндай адам кішіпейіл болып, әр қадамын ойлап басуы керек.