Бермесіңді жылтыратпа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бермесіңді жылтыратпа — өзің бермейтін, қимайтын дүниені сырттай әдемілеп, көзге түсіріп, алдауға немесе бос мақтанға салынба деген сөз. Мақалдың тура мағынасында, қолыңдағыны жылтыратып көрсету бар, бірақ астарында шын ниет пен шынайы әрекет болмаса, сәні құрғақ екенін ескертеді. Яғни адам бір нәрсені беретіндей кейіп танытып, бірақ шын мәнінде бермесе, ол сенімге де, сыйға да жатпайды.
Образдар мен теңеулер
«Жылтырату» сөзі мұнда сыртқы сәнді, көз алдайтын көріністі білдіреді. Қазақ ұғымында жылтыр нәрсе әрдайым пайдалы не шынайы бола бермейді. Сондықтан бұл образ адамның жалған уәдесін, жасанды пішінін әшкерелейді. Мақал ішкі мазмұннан гөрі сыртқы көрініске әуестенудің дұрыс еместігін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал уәде беріп, бірақ орындамайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу “ертең ақша беремін” деп, қайта-қайта сылтау айтып жүрсе, оған осы мақал сай келеді. Ол адам бос сөзбен емес, нақты ісімен сөйлегені жөн.