Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Маңғыт, аузыңа саңғыт.
**Негізгі мағынасы** «Маңғыт, аузыңа саңғыт» деген мақал сырттай қарағанда өте дөрекі, тіпті мысқыл түрінде айтылатын с...
Алдыңа ас қойдым,
Екі қолыңды бос қойдым.
Екі қолыңды бос қойдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алдына ас қойылып, адамның тамақ ішуге толық мүмкіндігі барын білдіред...
Зер қадірін зергер білер.
**Негізгі мағынасы** «Зер қадірін зергер білер» деген мақалдың тура мағынасы — асыл зергерлік бұйымның бағасын оны жасай...
Жуастан жуан шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әлсіз, момын көрінген адамнан да кейін ірі, қайратты, беделді тұлға шы...
Намысы бар жігіттің,
Нар күшіндей күші бар.
Намысы жоқ жігіттің
намыспен не ісі бар?
Нар күшіндей күші бар.
Намысы жоқ жігіттің
намыспен не ісі бар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің шын бағасын оның күшімен емес, намысымен өлшейді. Намысы бар адам өз абыройын,...
Бала, баланың ісі шала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал балаға тән мінез бен әрекет көбіне толық пісіп-жетілмегенін, сондықтан оның ісі кейде ойл...
Жол анасы - із.
**Негізгі мағынасы** «Жол анасы - із» деген мақалдың тура мағынасы — жолдағы бағытты ізбен табуға болады. Астарлы мағын...
Көп іздеген көмбенің үстінен шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп іздеген адам көмбенің, яғни жасырын қазынаның үстінен түсуі мүмкін....
Боларыңда болып өт,
Бозжорғадай желіп өт.
Болмасыңды білген соң,
Болатын ердің қосын жек.
Бозжорғадай желіп өт.
Болмасыңды білген соң,
Болатын ердің қосын жек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өтіп кететінін, сондықтан қолыңнан келетін шағыңда қарап қалмай, іс қылып қалу ке...
Олай тартса, өгіз өледі,
Бұра тартса, арба сынады.
Бұра тартса, арба сынады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істі шектен шығармай, орта жолды ұстану керек екенін білдіреді. Тура мағынасында, өгізді...
Ата сөзі - бата сөзі.
Ата сөзі - ақылдың көзі .
Ата сөзі - ақылдың көзі .
**Негізгі мағынасы** Ата айтқан сөздің бәрі жай ғана әңгіме емес, оның ішінде тәрбие, өмірлік тәжірибе, ақыл мен өнеге...
Түгел сөздің түбі бір,
Сөз атасы - Майқы би.
Сөз атасы - Майқы би.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — барлық сөздің түбі, бастауы бір екені, ал сөз өнерінің арғы атасы Майқ...
Адал адамның аты арып, тоны тозбас.
**Негізгі мағынасы** Адал адам қанша еңбек етсе де, шындық жолынан таймайды, сондықтан абыройы төмендемейді. Мақалдың ту...
Атадан мал қалғанша ,тал қалсын.
**Негізгі мағынасы** Атадан қалған малдың бәрі бір күнде таусылып, ұрпаққа ұзақ пайда бермеуі мүмкін. Ал тал — өссе, көл...
Болмасын деген оңбасын.
**Негізгі мағынасы** «Болмасын деген оңбасын» деген мақал біреудің жақсы ниетке, ізгі іске, ақылға қарсы шығып, «болмас...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.