Көптің мүлкін көргенсіз бөледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көптің мүлкін көргенсіз бөледі деген мақал ортақ дүниеге көз алартып, өз білгенінше иелік ететін, әдептен жұрдай адамды әшкерелейді. Тура мағынада — бірнеше адамға ортақ затты тәртіпсіз, рұқсатсыз бөліп алу. Астарлы мағынада — жұрттың еңбегімен жиылған нәрсеге обал қылу, ортақ құқықты сыйламау, пиғылы тарлық пен көргенсіздіктің белгісі. Мұнда әділдік те, ұяңдық та, жауапкершілік те жоқ екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Көптің мүлкі» — елге, қауымға ортақ дүние, яғни бір адамның ғана емес, көптің үлесі бар қазына. «Көргенсіз» сөзі тәрбиесіз, әдепсіз, шектен шыққан адамды білдіреді. «Бөледі» деген әрекет өз бетімен үкім айту, ортақ нәрсені меншіктеп алу мағынасында келіп тұр. Сондықтан бұл мақал ортақ іске сақтықпен, құрметпен қарау керек деген ойды бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ортақ мүлікті, қызметтегі қаражатты не ұжымның затын өз пайдасына жаратуға тырысқан адамға қатысты айтылады. Мысалы, кеңседегі ортақ принтер қағазын бір қызметкер рұқсатсыз үйіне алып кетсе, өзгелер «Көптің мүлкін көргенсіз бөледі» деп сөгуі мүмкін. Бұл — адалдық пен тәртіптің маңызын еске салатын сөз.