Көптің аузы темір талқы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Көптің аузы темір талқы» деген мақал көпшіліктің сөзі мен сыны өте қатал, өткір болатынын білдіреді. Тура мағынасында талқы — темірді түзейтін, соғатын құрал. Астарлы мағынасында ел-жұрттың пікірі де сол талқы сияқты: бір адамның ісін, мінезін, беделін тез сынап, қалыпқа түсіреді. Сондықтан адам көптің алдында абай болып, өз сөзін де, ісін де ойланып жасауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ауыз» — халықтың сөзі, өсек-аяңы, бағасы. Ал «темір талқы» — мықты, ауыр, түзететін құралдың бейнесі. Яғни көпшілік сөзі жай әңгіме емес, адамды иіп түсіретін, жөнге салатын күш ретінде алынған. Бұл жерде темірдің өзі де бос жатпай, соғылып, қалыпқа келетіндей, адам да жұрттың көзіне іліксе, мінезі мен әрекетіне жауап беруі тиіс деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыс орнында немесе ел ішінде беделге қатысты жиі қолданылады. Мысалы, біреу көпшілік алдында орынсыз сөйлеп, басқаны кемсітсе, артынан жұрт оны қатты сынайды. Сондайда «Көптің аузы темір талқы» деп, халық сөзінің салмағы мен жауапкершілігін еске салады.