Көптескен жау қашырады,
Көмектескен қонақ аттандырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адам бірігіп әрекет етсе, жауды да жеңіп, қонақты да құрметтеп шығарып салады. Астарлы мағынасы — кез келген істің нәтижесі бір адамның күшіне емес, көптің қолдауына, ұйымшылдық пен бірлескен қимылға байланысты. Қауіпті де, қиын жұмысты да адамдар бірлесе атқарса, ауырлық азаяды, іс тез бітеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы “жау” — тек сыртқы дұшпан емес, жалпы қиындық, кедергі, бөгет деген ұғымды білдіреді. “Қонақ аттандыру” — қазақтың қонақ күту салтының белгісі, яғни келген адамды құрметпен қарсы алып, риза етіп шығарып салу. Бұл образдар ел ішіндегі татулық пен өзара көмектің қадірін көрсетеді: бірігіп қорғансаң — қауіптен амансың, бірігіп қызмет етсең — мәртебең жоғары.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды ұжымдық жұмысқа, отбасы бірлігіне, көрші-көлем көмегіне қатысты айтады. Мысалы, бір ауыл тұрғындары жиналып, су тасқынынан кейін үйді қалпына келтірсе, әркім өз үлесін қосып, үлкен істі жеңілдетеді. Сондайда “көптескен жау қашырады” деген сөз дәл келеді.
Kómektesken qonaq attandyrady.