Көпті жаман басшы тоздырады,
Жақсы басшы оздырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — көпшілікті бастап жүрген басшының ісі мен мінезі елдің жағдайына тікелей әсер етеді. Егер басшы әділетсіз, әлсіз, жауапсыз болса, жұрттың берекесі кетіп, ісі кері тартады. Ал жақсы, парасатты басшы болса, халықты дұрыс жолға бастап, ісін ілгерілетеді. Астарлы мағынасы — ел басқарудағы ең басты қасиет: ақыл, әділдік, жауапкершілік және халық қамын ойлау екенін білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тоздыру» сөзі елдің әлсіреуін, берекесінің қашуын, ал «оздыру» сөзі алға бастыруды, өркендетуді меңзейді. «Көп» дегені — жай ғана сан емес, бүкіл жұрт, қауым, орта. «Басшы» — тек әкім не жетекші емес, кез келген ұжымның, отбасының, істің тізгінін ұстаған адам. Сондықтан бұл жерде басшылықтың салмағы мен беделі көркем түрде ашылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мектеп директорына, компания жетекшісіне, ауыл әкімінe немесе кез келген топ басшысына қатысты айтылады. Мысалы, егер ұжым жетекшісі қызметкерлерін тыңдап, жұмысты әділ ұйымдастырса, ұжым өседі; ал әділетсіздік пен салғырттық болса, адамдардың ынтасы төмендеп, жұмыс тоқырайды.
Jaqsy basshy ozdyrady.