Көптен бөлінген үй оңбас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көптен бөлініп, ел-жұрттан, ағайын-туыстан жырақ қалған үйдің берекесі кетеді деген сөз. Мұнда тура мағынасы — көпшілік ортасынан ажыраған шаңырақтың тұрмысы оңалмайды, тірлігі сирейді. Астарлы мағынасы — адам да, отбасы да қоғамнан, ағайыннан, көрші-қолаңнан қол үзсе, ақыл-кеңес, жәрдем, жылулық азайып, ынтымақ бұзылады. Қазақ үшін жалғыздық емес, жұртпен араласу, татулық сақтау маңызды.
Образдар мен теңеулер
«Үй» сөзі тек баспана емес, шаңырақ, отбасы, береке ұғымын білдіреді. «Көп» дегені — ел, қауым, ағайын, әлеуметтік орта. Ал «бөліну» — сырт қалу, алауыз болу, байланыстан ажырау. «Оңбас» деген қысқа сөз үйдің де, істің де, ниеттің де берекесіз күйге түсуін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, бір отбасы туыстарымен араласпай, ешкімнің ақылын тыңдамай, бар мәселесін жалғыз шешемін десе, түсініспеушілік көбейіп, қолдау азаяды. Ал жиі хабарласып, бір-біріне сүйенген үйдің ырысы мен сыйластығы артады.