Көптік қайда болса, тоқтық сонда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адам жиналған жерде ырыс пен береке молырақ болады деген ой. Астарлы мағынасы — жұрт бірігіп, ынтымақ сақтаса, іс оңай бітеді, тірлік те, несібе де артады. Жалғыз адамның шамасы жетпейтін шаруаны көп болып атқару жеңіл, сондықтан көпшілік бар жерде тоқшылық, яғни молшылық пен тыныштық орнайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көптік» — тек сан көптігі ғана емес, елдің ауызбірлігі, ортақ күш-қуаты. Ал «тоқтық» — ас-суы мол болуымен қатар, тұрмыстың түзулігін, көңілдің тыныштығын білдіреді. Халық «тоқтықты» тек байлық емес, берекелі өмірдің белгісі ретінде алған. Сондықтан бұл сөз бірлік пен ұйымшылдықты ырыстың кілті деп танытады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ұжымдық жұмыста, отбасы тірлігінде, ауылдағы ортақ іске келгенде жиі айтылады. Мысалы, көрші-қолаң болып сенбілікке шықса, бір адамның істейтін шаруасы тез бітеді, айнала да таза болады. Яғни, көпшілік жұмылса, нәтиже де жақсы, береке де мол болады.