Халық туралы — 2-бет 359
Сұрыптау:
Барлық адамзат бір бауыр.
Негізгі мағынасы «Барлық адамзат бір бауыр» деген мақал адам баласының бәрі түбі бір, жаратылысы ортақ, сондықтан…
Бармақ мықты болса,
Саусақтардың жұдырық болуы оңай.
Саусақтардың жұдырық болуы оңай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бас бармақ мықты, берік болса, қалған саусақтарды жинап жұдырық түю оңай…
Барын ортаға салса, жоқшылыққа саналмас.
Негізгі мағынасы Бар бар жерде оны жасырмай, жұртпен бөлісіп, ортақ іске жұмсаса, таршылық жеңілдейді деген ой…
Бастың тазы жастықты былғар,
Тіл қотыры рулы елді былғар.
Тіл қотыры рулы елді былғар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің құдіреті мен тілдің жауапкершілігін ескертеді. Тілмен айтылған орынсыз, ащы, былғаныш…
Батыр - ортақ, бақ - жалқы.
Негізгі мағынасы «Батыр - ортақ, бақ - жалқы» деген мақалдың тура мағынасы: батырдың ерлігі мен даңқы бір адамға ғана…
Күнде бір мақал
«Халық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Белің бүгілсе де, елің бүгілмесін.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның белі, яғни тән күші әлсіресе де, елі, жұрты әлсіремесін деген…
Беліңнің мықтысы бір басыңа,
Еліңнің мықтысы бір ғасырға.
Еліңнің мықтысы бір ғасырға.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жеке күші мен елдің күшін салыстырып тұр. Белі мықты адам өз тіршілігін өзі көтеріп…
Берекені көктен тілеме,
Бірлігі мол көптен тіле.
Бірлігі мол көптен тіле.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға ырыс-береке өзінен-өзі аспаннан түспейтінін, оның негізі ел ішіндегі татулық пен…
Би болғаннан не пайда,
Халыққа көмек болмаса?
Шөлдегі оттан не пайда,
Халайық көшіп қонбаса?
Халыққа көмек болмаса?
Шөлдегі оттан не пайда,
Халайық көшіп қонбаса?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың түйіні — қызметтің, мансаптың, бар қабілеттің қадірі елге пайдасы тигенде ғана көрінеді…
Би болмасаң болма,
Би түсетін үй бол.
Би түсетін үй бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында: егер ел ісіне араласатын би, төреші, сөз ұстар адам болмасаң, оған…
Биі көп елді дау аралайды,
Дауы көп елді жау аралайды.
Дауы көп елді жау аралайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел ішіндегі береке мен тыныштықтың қадірін айтады. Тура мағынасында, көп биі бар елде әркім…
Биік таудың басы болмасақ та,
Бауырындағы тасымыз.
Бауырындағы тасымыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өзін үлкен, атақты, көзге түсер биік орынға қоя алмаса да, елдің ішінде, ағайынның…
Бір арқау, бір күзеу болып.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір арқанмен байлау, бір күзеумен жүру сияқты ортақ тірекке сүйену…
Бір ауылда бір үй аш болса,
Бір ауыл аш болады.
Бір ауыл аш болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір ауылдағы бір үйдің жағдайы нашарлап, аштыққа ұшыраса, ол бүкіл ауылдың…
Бір баласы бардың,
Бір ру елде малы бар.
Екі баласы бардың,
Екі ру елде малы бар.
Үш баласы бардың,
Үш ру елде малы бар.
Төрт баласы бардың,
Төбеден салған жолы бар.
Бес баласы бардың,
Дес бермес күші бар.
Алты баласы бардың,
Алладан басқа несі бар?!
Бір ру елде малы бар.
Екі баласы бардың,
Екі ру елде малы бар.
Үш баласы бардың,
Үш ру елде малы бар.
Төрт баласы бардың,
Төбеден салған жолы бар.
Бес баласы бардың,
Дес бермес күші бар.
Алты баласы бардың,
Алладан басқа несі бар?!
Негізгі мағынасы Бұл мақал-мәтел ұрпақтың, баланың көп болуы — адамның өмірін кеңейтіп, тірлігін берекелі ететінін…
Бірдің айы - білектің айы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адамға қарсы шыққан бір адамның білегі, яғни күші жетеді дегенге…
Бірдің кесірі мыңға,
Мыңның кесірі түменге тиеді.
Мыңның кесірі түменге тиеді.
Негізгі мағынасы Бір адамның қате ісі, теріс мінезі немесе жауапсыз әрекеті көпшілікке зиян тигізуі мүмкін. Сол сияқты…
Бір жеңнен қол шығар,
Бір жағадан бас шығар.
Бір жағадан бас шығар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бірнеше адам бір жеңнен қол, бір жағадан бас шығарғандай, бір бағытта…
Бір жігіттің дәулетіне қырық жігіт мас болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір адамның байлығы, жетістігі не жомарттығы көп адамға пайдасын тигізіп, қызығын көруге…
Бірі кемнің бәрі кем.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің басында бір нәрсе жетіспесе, оның салдары тек соған ғана емес…
Біріккен екі бірлігі жоқ жетіні жеңеді.
Негізгі мағынасы Бірігіп іс қылған екі адам, ұйымшылдықтың арқасында ынтымағы жоқ жеті адамды да жеңе алады. Мұндағы…
Біріккен жүз бытыраңқы мыңды алады.
Негізгі мағынасы Біріккен адамдар аз болса да, тізе қосып әрекет етсе, бытыраған көпті жеңеді. Мақалдың тура мағынасы…
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
Негізгі мағынасы Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі…
Бір кісі таққа мінсе,
Қырық кісі атқа мінеді.
Қырық кісі атқа мінеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адам жоғары орынға, билікке не мәртебеге көтерілсе, соның соңынан көп…
Бірлеспеген білек әлсіз.
Негізгі мағынасы Бірлеспеген білек әлсіз деген сөздің тура мағынасы — жеке қалған қолдың күші аз, ал бірнеше адамның…
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп…
Бірлік болмай, тірлік болмас.
Негізгі мағынасы «Бірлік болмай, тірлік болмас» деген мақалдың тура мағынасы — адамдар татуласпаса, ортақ іс алға…
Бірлік жоқ болса, ұйым жоқ,
Ұйым жоқ болса, күйің жоқ.
Ұйым жоқ болса, күйің жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — егер адамдардың арасы тату болмай, бір мақсатқа жұмылмаса, онда берекелі…
Бірлік қайда болса, еркіндік сонда,
Еркіндік қайда болса, елдік сонда.
Еркіндік қайда болса, елдік сонда.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бірлік бар жерде еркін өмір сүруге мүмкіндік туады, ал еркіндік орнаған…
Бірлік малға сатқан - антұрған.
Негізгі мағынасы Бірлік — ең қымбат қасиет, оны малға, яғни дүниеге айырбастаған адам опық жейді. Мақалдың тура…
Бірлік пен ерлік егіз.
Негізгі мағынасы Бірлік пен ерлік бір-бірінен ажырамайтын екі қасиет. Халықтың басы қосылса, ортақ мақсатқа жету оңай…
Бірлікте болсаң - билікте боласың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамдар біріксе, ортақ ісі де оңға басады, сөзі де өтімді болады. Астарлы…
Бірлікті ел бұзылмас.
Негізгі мағынасы «Бірлікті ел бұзылмас» деген мақалдың тура мағынасы — егер халық, ауыл не отбасы ауызбіршілікте болса…
Бойдақ жігіт - ел күйеуі.
Негізгі мағынасы «Бойдақ жігіт - ел күйеуі» деген мақал жас жігіттің тек өз басының емес, бүкіл елдің де назарында…
Борай-борай қар жауса,
Бұл боран атты өлтірер.
Аз кісіні көп кісі,
Бір сәтіне келтірер.
Бұл боран атты өлтірер.
Аз кісіні көп кісі,
Бір сәтіне келтірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қалың қар жауып, боран соқса, ат жүруден қиналып, әлсіреп, тіпті өліп…
Бөріктінің намысы бір.
Негізгі мағынасы «Бөріктінің намысы бір» деген мақал бір қауымның, бір топтың адамдары ортақ ар-намысқа ие екенін…
Бұлаққа бұлақ қосылса, егізбіз дер,
Көлге көл қосылса, теңізбіз дер.
Көлге көл қосылса, теңізбіз дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бірлік пен көбейген күштің құнын айтады. Тура мағынасы бойынша, кішкентай бұлақтар қосылса…
Гүлсіз болса, жер мұңды,
Күлкісіз болса, ел мұңды.
Күлкісіз болса, ел мұңды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жерге гүл біткенде ол көркейіп, жайнап шығады; ал гүл болмаса, өңі солғын…
Дананың ойы ортақ.
Негізгі мағынасы «Дананың ойы ортақ» деген мақалдың тура мағынасы — ақылы толысқан, көргені көп адамның ойы жеке бас…
Дегелек келсе, жаз болар,
Бала-шаға мәз болар.
Бала-шаға мәз болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттағы бір құбылысты адам өміріндегі қуанышпен байланыстырады. Дегелек келуі…