Жарылғанды жау алар,
Бөлінгенді бөрі жер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жарылған, яғни бөлініп кеткен нәрсені жау оп-оңай иемденеді, ал бөлінген малды бөрі жеп кетеді. Астарлы мағынасы — ынтымағы бұзылған елді, тату-тәттілігі кеткен қауымды сыртқы қауіп те, ішкі әлсіздік те тез жеңеді. Бірлік жоқ жерде қорғаныс та, береке де әлсірейді. Сондықтан халық бұл сөз арқылы татулықтың, ұйымшылдықтың бағасын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жау» — сырттан төнген қауіп, дұшпандық күштің бейнесі. Ал «бөрі» — аш қасқырдай қомағай, әлсізді қалт жібермейтін жыртқыштың символы. «Жарылған» мен «бөлінген» сөздері адамдардың арасы ажырап, ортақ мүдде бытырап кеткен күйді білдіреді. Яғни бөлінген жұрт қорғансыз қалады деген ой бейнелі түрде жеткізілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды отбасы, ұжым, ауыл не қоғам ішіндегі ауызбірлік керек болған кезде қолданамыз. Мысалы, бір мекемеде қызметкерлер өзара тартысып, ортақ істі кейінге қалдыра берсе, жұмыс нәтижесі төмендеп, сырттағы бәсекелес оларды басып озуы мүмкін. Сонда осы мақал еске түсіп, келісімге келуге шақырады.
Bólingendi bóri jer.