«Елу жылда ел жаңа, Қырық жылда - қазан.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірде де, ел тіршілігінде де уақыт өте үлкен өзгеріс болатынын айтады. «Елу жылда ел жаңа» дегені — жарты ғасырда халықтың тұрмысы, ой-санасы, салты, заманы жаңарады деген ұғым. Ал «қырық жылда қазан» дегені — бір үйдің, бір шаңырақтың да жағдайы, бұйымы, тіршілігі ұзақ жылда өзгеріп, ескі заттың орнына жаңасы келетіні. Астарлы мағынасы: өмір тоқтап тұрмайды, заман да, адам да, тұрмыс та жаңарып отырады. Сондықтан өткенге байланып қалмай, өзгерісті түсініп, соған бейімделу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ел» — тұтас халық, қоғам; «қазан» — үй ішіндегі тіршілік, күнделікті тұрмыс белгісі. Қазан қазақ үшін береке, ырыс, отбасының нышаны саналады. Яғни мақал қоғамдағы үлкен өзгерісті де, шағын тұрмыстық өзгерісті де бірдей көрсетеді. Халық даналығы уақыттың күшін «ел» мен «қазан» арқылы нақты, көзге елестетіп жеткізген.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақалды техника, киім, ойлау тәсілі, жұмыс түрі үнемі жаңаратын қазіргі заманда жиі қолдануға болады. Мысалы, бұрынғы қағаз құжаттардың орнына қазір электронды қызметтер келді. Яғни уақыт өте ескі жүйе жаңасымен алмастырылады, соған икемделу маңызды.
Qyryq jylda - qazan.