Халық туралы 364
Халық туралы мақал-мәтелдер ел бірлігі, намыс, салт-дәстүр мен ортақ мінезді қысқа да нұсқа жеткізеді.
364
Мақал-мәтел
73.7K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Бай бастас,
Би құлақтас,
Батыр қандас.
Би құлақтас,
Батыр қандас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі әр адамның өз орны, өз міндеті бар екенін білдіреді. Бай — дәулетімен, би — а...
Жақсыға жақын көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адамның айналасына жұрттың көп жиналатынын білдіреді. Тура мағынасында, жақсы мінез...
Қол жұмылмай жылынбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қолды қимылдатпай, тоңған адам жылына алмайды. Астарлы мағынасы: кез ке...
Атамыз - Алаш , керегеміз - ағаш.
**Негізгі мағынасы** «Атамыз - Алаш, керегеміз - ағаш» деген мақал қазақ халқының біртұтас ел екенін, түп-тамыры мен ті...
Ынтымақ істі тындырар.
**Негізгі мағынасы** «Ынтымақ істі тындырар» деген мақалдың тура мағынасы — адамдар бірлесіп, ауызбіршілікпен әрекет ет...
Татсыз түрік болмас,
Түріксіз бөрік болмас.
Түріксіз бөрік болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бөріктің тысы, яғни сыртқы қабаты болмаса, бөрік тігіліп бітпейді; ал...
Ынтымақ барда ырыздық бар.
**Негізгі мағынасы** Ынтымақ болған жерде береке де, несібе де көбейеді деген сөз. Тура мағынасында адамдар тату болып,...
Төсекте бас қосылған,
Төскейде мал қосылған.
Төскейде мал қосылған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйдің не бір ауылдың адамдары түнде бір төсекке жатып, күндіз бір...
Бұлаққа бұлақ қосылса, егізбіз дер,
Көлге көл қосылса, теңізбіз дер.
Көлге көл қосылса, теңізбіз дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бірлік пен көбейген күштің құнын айтады. Тура мағынасы бойынша, кішкентай бұлақтар қосылс...
Ожырай көшсе орнынан ,
Жаппас қонар жұртына .
Жаппас қонар жұртына .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі бір өңірден екінші өңірге көшіп-қону, қоныс ауыстыру кезінде әр рудың, әр жұр...
Ауылда адам бар болса ,
Ауыл ала болмайды .
Ел иесі құт болса ,
Халқы ала болмайды .
Ауыл ала болмайды .
Ел иесі құт болса ,
Халқы ала болмайды .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауыл мен елдің берекесі ең алдымен сол жердегі адамдардың ниетіне, бірлігіне және жауапке...
Аталастың аты озғанша,
Ауылдастың тайы озсын.
Ауылдастың тайы озсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — туыстас, жақын адамдардың бірінің аты бәйгеде озғанша, өз ауылыңдағы а...
Бақ болмайды басқа бақ,
Есің барда елің тап.
Есің барда елің тап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға шын бақыт пен береке өзге жерден емес, туған елінен табылатынын ұқтырады. «Бақ бол...
Құдайдың бір аты - халық .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдайдың бір аты халықпен байланысты деп айту. Астарлы мағынасы — халы...
Біріккен екі бірлігі жоқ жетіні жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Бірігіп іс қылған екі адам, ұйымшылдықтың арқасында ынтымағы жоқ жеті адамды да жеңе алады. Мұндағы...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, бе...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Қызымның баласы - Балдан тәтті анасы.
Ұлымның баласы - Қара жылан анасы.
Ұлымның баласы - Қара жылан анасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал немереге деген сүйіспеншіліктің шексіз екенін білдіреді. Тура мағынасында қыздан туған ба...
«Халық туралы» мақал-мәтелдер – елдің рухын, бірлік пен ынтымақтың қадірін, жұрттың мінез-құлқы мен ортақ жауапкершілігін бейнелейтін нақыл сөздер топтамасы. Бұл санатта көптің күші, қауымның абыройы, татулық пен тәртіп секілді ұғымдар ұрпаққа өнеге болып айтылады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.