Жер төбесіз, ел төресіз болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша жердің де төбесі, шегі, биігі болады деген ұғым жатыр. Астарлы мағынасы — кез келген елдің де басқарушысы, ақыл айтатын, жөн көрсететін төресі, яғни ел тізгінін ұстайтын адамдары болуы керек. Ел басқарусыз, бағыт-бағдарсыз болмайды. Төре деген тек мансап иесі емес, елге қызмет ететін, тәртіп пен әділдікті ұстайтын беделді тұлға.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жер төбесіз» деген тіркес жердің биігі, шоқысы, бедері болатынын меңзейді. Ал «ел төресіз» дегені — халық ішінде сөз ұстар, жөн сілтер, елді бір арнаға бастар азаматтың қажет екенін білдіреді. Яғни жердің көркі төбесімен көрінсе, елдің көркі төресімен, басшысымен, ақылманымен көрінеді деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұйым, мектеп, ауыл немесе мемлекет басқару ісіне де сай келеді. Әр ортада жауапкершілігі бар, әділ шешім шығара алатын жетекші қажет. Мысалы, сыныпта белсенді, ұйымшыл оқушы болмаса, ортақ істі реттеу қиынға соғады; ал сабырлы әрі әділ көшбасшы болса, топ бір мақсатқа оңай жиналады.