Халық туралы 364
Халық туралы мақал-мәтелдер ел бірлігі, намыс, салт-дәстүр мен ортақ мінезді қысқа да нұсқа жеткізеді.
364
Мақал-мәтел
73.6K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Су тасыса - жиегіне,
Ер тасыса - еліне.
Ер тасыса - еліне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су арнасынан асып тасыса, өз жиегінен аса алмайды, қайта айналып сол ма...
Жетім қыздың алпыс анасы бар.
**Негізгі мағынасы** Жетім қыздың алпыс анасы бар деген мақал жетімге ел-жұрт болып жанашыр болу керек екенін білдіреді....
Көпті сыйлағаның - өзіңді сыйлағаның.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көпшілікке, ел-жұртқа құрмет көрсетсең, сол құрмет өзіңе де қайтады. Ас...
Тақ пен бақ егіз.
**Негізгі мағынасы** «Тақ пен бақ егіз» деген мақал билік пен ырыс-құттың, қызмет пен сәттіліктің бір-бірінен ажырамайт...
Ынтымақ болмай іс оңбас.
**Негізгі мағынасы** Ынтымақ жоқ жерде басталған іс берекелі болмайды, нәтиже де дұрыс шықпайды. Бұл мақалдың тура мағын...
Жер төбесіз, ел төресіз болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша жердің де төбесі, шегі, биігі болады деген ұғым жатыр. Астарлы м...
Татулық - табылмайтын бақыт.
**Негізгі мағынасы** Татулық — адамдардың өзара сыйласып, бір-біріне ренішсіз, түсіністікпен өмір сүруі. Мақалдың тура м...
Ауыл аралас, қой қоралас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауыл ішіндегі адамдардың бір-біріне өте жақын, аралас-құралас өмір сүретінін білдіреді. Т...
Көп қайда болса, шындық сонда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп адам жиналған жерде шындық та сол жерде деген ойды білдіреді. Астар...
Жалғыз ағаш орман емес,
Жалғыз кірпіш қорған емес.
Жалғыз кірпіш қорған емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша бір ғана ағаштан орман шықпайды, бір ғана кірпіштен қорған тұрма...
Жалғыз ағаш пана болмас,
Жалғыз биеге саба толмас.
Жалғыз биеге саба толмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз тұрған ағаш сая да, қорған да бола алмайды; жалғыз бие бір сабан...
Айырылған азады, қосылған озады.
**Негізгі мағынасы** Айырылған азады, қосылған озады деген мақалдың тура мағынасы — бөлінген, шашыраған жұрттың күші кем...
Қасықтап алғанмен көл таусылмас,
Ұры қанша алғанмен ел таусылмас.
Ұры қанша алғанмен ел таусылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көлден қасықпен су алғаннан көлдің суы таусылмайды, ал ұры қанша ұрлас...
Ақыл - ауыс, ырыс - жұғыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл мен ырыстың адамға жалғыз ғана өз еңбегімен емес, айналадағы орта арқылы да келетіні...
Мың қосшыға бір басшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мың адамға бір жетекші керек. Астарлы мағынасы: үлкен істі, көпшіліктің...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, бе...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Қызымның баласы - Балдан тәтті анасы.
Ұлымның баласы - Қара жылан анасы.
Ұлымның баласы - Қара жылан анасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал немереге деген сүйіспеншіліктің шексіз екенін білдіреді. Тура мағынасында қыздан туған ба...
«Халық туралы» мақал-мәтелдер – елдің рухын, бірлік пен ынтымақтың қадірін, жұрттың мінез-құлқы мен ортақ жауапкершілігін бейнелейтін нақыл сөздер топтамасы. Бұл санатта көптің күші, қауымның абыройы, татулық пен тәртіп секілді ұғымдар ұрпаққа өнеге болып айтылады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.