Халық туралы 364
Халық туралы мақал-мәтелдер ел бірлігі, намыс, салт-дәстүр мен ортақ мінезді қысқа да нұсқа жеткізеді.
364
Мақал-мәтел
92.4K
Қаралым
253
Орташа
Сұрыптау:
Сыйлассаң - сыйымды боларсың.
**Негізгі мағынасы** «Сыйлассаң - сыйымды боларсың» деген мақал адамды өзгені құрметтеуге, ілтипат танытуға шақырады. М...
Жүзден біреу - шешен,
Мыңнан біреу - көсем.
Мыңнан біреу - көсем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сирек кездесетін ерекше адамдар туралы айтады. Жүз адамның ішінен біреуі ғана сөзге ұста,...
Кең киім тозбайды,
Кеңесшіл ел азбайды.
Кеңесшіл ел азбайды.
**Негізгі мағынасы** Кең киім адамның денесіне ыңғайлы болып, тез тозбайтыны сияқты, кеңес тыңдап, ақылға құлақ асқан ел...
Аталастың аты озғанша,
Ауылдастың тайы озсын.
Ауылдастың тайы озсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — туыстас, жақын адамдардың бірінің аты бәйгеде озғанша, өз ауылыңдағы а...
Тақ пен бақ егіз.
**Негізгі мағынасы** «Тақ пен бақ егіз» деген мақал билік пен ырыс-құттың, қызмет пен сәттіліктің бір-бірінен ажырамайт...
Көпті сыйлағаның - өзіңді сыйлағаның.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көпшілікке, ел-жұртқа құрмет көрсетсең, сол құрмет өзіңе де қайтады. Ас...
Ел ебелек емес,
Ер көбелек емес.
Ер көбелек емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, ердің де жеңіл-желпі нәрсе емес екенін аңғартады. «Ел ебелек емес» дегені — хал...
Ақыл - ауыс, ырыс - жұғыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл мен ырыстың адамға жалғыз ғана өз еңбегімен емес, айналадағы орта арқылы да келетіні...
Құс қонбаған көл жетім,
Ел қонбаған жер жетім.
Ел қонбаған жер жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құс қонбаған көлдің сәні де, берекесі де болмайды; ел қонбаған жер де...
Малсыз деп ерден түңілме,
Ерсіздеп елден түңілме,
Елсіз деп жерден түңілме.
Ерсіздеп елден түңілме,
Елсіз деп жерден түңілме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қиындыққа қарап түңілмеуге шақырады. Тура мағынасы бойынша, мал болмаса да, ер аза...
Жер төбесіз, ел төресіз болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша жердің де төбесі, шегі, биігі болады деген ұғым жатыр. Астарлы м...
Су тасыса - жиегіне,
Ер тасыса - еліне.
Ер тасыса - еліне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су арнасынан асып тасыса, өз жиегінен аса алмайды, қайта айналып сол ма...
Жалғыз ағаш пана болмас,
Жалғыз биеге саба толмас.
Жалғыз биеге саба толмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз тұрған ағаш сая да, қорған да бола алмайды; жалғыз бие бір сабан...
Бөріктінің намысы бір.
**Негізгі мағынасы** «Бөріктінің намысы бір» деген мақал бір қауымның, бір топтың адамдары ортақ ар-намысқа ие екенін б...
Көппен көрген - ұлы той.
**Негізгі мағынасы** «Көппен көрген — ұлы той» деген мақал адамға қиындықты да, қуанышты да жалғыз көтергеннен гөрі, көп...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, бе...
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
«Халық туралы» мақал-мәтелдер – елдің рухын, бірлік пен ынтымақтың қадірін, жұрттың мінез-құлқы мен ортақ жауапкершілігін бейнелейтін нақыл сөздер топтамасы. Бұл санатта көптің күші, қауымның абыройы, татулық пен тәртіп секілді ұғымдар ұрпаққа өнеге болып айтылады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.