Ел ебелек емес,
Ер көбелек емес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің де, ердің де жеңіл-желпі нәрсе емес екенін аңғартады. «Ел ебелек емес» дегені — халықтың қадірі, салмағы, ортақ пікірі бар, оны ойыншық көруге болмайды. «Ер көбелек емес» дегені — азамат та желбіреп ұшқан көбелек сияқты тұрақсыз, бос қияли, оңай алданатын жан емес; ол елге тірек болатын, жауапкершілігі бар тұлға. Яғни, халық та, намысты ер де берік, байсалды, салмақты болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ебелек» пен «көбелек» — жеңіл, ұшқалақ, тұрақсыз бейненің белгісі. Ебелек те, көбелек те жел айдағандай оңай қозғалады, орнықты емес. Сол арқылы мақал ел мен ердің ондай әлсіз, ұсақ мінезге ұқсамайтынын көрсетеді. Ел — үлкен күш, ер — сол күштің арқауы. Сондықтан екеуіне де байып, сабыр, бірлік, намыс керек.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де қоғамға өте орынды. Мысалы, бір істі шешкенде көпшіліктің пікірін менсінбей, «бұлар білмейді» деу дұрыс емес, өйткені елдің өз салмағы бар. Сол сияқты, азамат та уәдесіне берік болып, жеңіл әсерге ермеуі тиіс. Мәселен, жауапты қызметтегі адам бір сәттік пайда үшін емес, ел мүддесін ойлап шешім қабылдауы керек.
Er kóbelek emes.