Кең киім тозбайды,
Кеңесшіл ел азбайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Кең киім адамның денесіне ыңғайлы болып, тез тозбайтыны сияқты, кеңес тыңдап, ақылға құлақ асқан ел де жөнінен таймайды, азбайды. Мұнда тура мағынада киімнің кең болуы оның ұзақ киілуіне пайдалы екені айтылса, астарлы мағынада жұрттың бір-бірімен ақылдасып, ортақ ойға келуі қоғамды берекеге бастайтыны меңзеледі. Кең пейіл, сабырлы кеңес, парасатты шешім елді дұрыс жолдан тайдырмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кең киім» — тек киім емес, қолайлы, сапалы, ұзаққа жарайтын нәрсенің бейнесі. Ал «кеңесшіл ел» — ақылдаса білетін, бір адамның емес, көптің тәжірибесіне сүйенетін халықтың образы. «Азбайды» сөзі моральдық, рухани берекеден айырылмауды білдіреді. Яғни кеңдік сыртқы дүниеде ыңғайлылық болса, ішкі дүниеде сабыр мен ынтымақтың белгісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де ұйым, отбасы, ұжым ішінде шешім қабылдағанда өте орынды айтылады. Мысалы, жұмыс орнында бір мәселені асығыс шешпей, әріптестермен ақылдасып, тәжірибелі адамның кеңесін тыңдаса, қате азаяды. Сонда ұжым да шашырамай, бір бағытта дамиды.
Keńesshil el azbaıdy.