Достық, жолдас туралы — 6-бет 273
Сұрыптау:
Қайықшымен жақын болсаң,
Дауыл күні қайығын суға саларсың.
Дауыл күні қайығын суға саларсың.
Негізгі мағынасы Қайықшымен жақын болсаң, дауыл күні қайығын суға саларсың дейді: досының ісіне ортақ болған адам оның…
Қан туысынан жан туысы артық.
Негізгі мағынасы Қан туыс — туған-туыс, бір атаның ұрпағы; жан туыс — көңілі, ойы, мұраты бір адам. Мақал жүрегі жақын…
Қара байыр қазанат,
Қара жолда қалдырмас.
Қара жолда қалдырып,
Қанатыңды талдырмас.
Қара жолда қалдырмас.
Қара жолда қалдырып,
Қанатыңды талдырмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сенімді серіктің, әсіресе жүйрік те төзімді аттың қадірін білдіреді. Тура мағынасында қара…
Қарғамен жолдас болсаң, шоқығаның боқ болар,
Бүркітпен жолдас болсаң, тамағың тоқ болар,
Аққумен жолдас болсаң, тәнің пәк болар.
Бүркітпен жолдас болсаң, тамағың тоқ болар,
Аққумен жолдас болсаң, тәнің пәк болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам кіммен араласса, соның мінезі мен ықпалы өзіне жұғатынын айтады. Қарға — лас жерді…
Қарғаның құдасы көп,
Түлкінің жолдасы көп.
Түлкінің жолдасы көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай ғана емес, астарлап айтқанда, айлакер, қу, пайдасын күйттеген адамның жанында да…
Күнде бір мақал
«Достық, жолдас туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қас болып, дос болғанға мақтан,
Дұшпанмен дос болудан сақтан.
Дұшпанмен дос болудан сақтан.
Негізгі мағынасы Бұрын қас болып, кейін шын көңілмен татуласып, дос болған адамға мақтан: араздықты достыққа айналдыру…
Қасқыр да қастық қылмайды жолдасына.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқырдың өзі де өз жолдасына, яғни бірге жүрген серігіне, әдейі қастық…
Қасқыр ұлып ұяласын шақырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқыр ұлығанда өз тобындағы басқа қасқырларды шақырады. Астарлы мағынасы…
Қасыңда қара көп болса,
Нөкер емей, немене?
Шөлдегенде ішкен су
Шекер емей, немене?
Ат жалынан тапқан мал,
Бекер емей, немене?
Нөкер емей, немене?
Шөлдегенде ішкен су
Шекер емей, немене?
Ат жалынан тапқан мал,
Бекер емей, немене?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың түйіні — адамға жақын жүрген көпшілік, қиын сәтте келген көмек пен еңбекпен табылған ырыс…
Қасың мен досыңды,
Қас-қабағы танытар.
Қас-қабағы танытар.
Негізгі мағынасы Кім досың, кім қасың екенін оның қас-қабағынан, яғни жүзіндегі ажарынан тануға болады. Адам сөзін…
Қасыңның жылмаңдағанынан,
Досыңның түнергені артық.
Досыңның түнергені артық.
Негізгі мағынасы Қас, яғни жау, жылмаңдап, жымиып, тәтті сөйлегенімен, оның күлкісінде мейір жоқ, ішінде арам ниет…
Қимас досың сұраса, қимасыңды бересің.
Негізгі мағынасы Қимас дос — жаныңа жақын, айырылуды көз алдыңа келтірмейтін адам. Сондай дос сұраса, өзің қимайтын…
Құда болғанша хал-жайын сұрас,
Құда болған соң, қолда барымен сыйлас.
Құда болған соң, қолда барымен сыйлас.
Негізгі мағынасы Құда болмас бұрын болашақ құданың тұрмыс-жағдайын, мінезін, әулетін біліп ал, ал құда болған соң…
Құдағи құрдасыңдай болсын,
Құдаң шын досыңдай болсын.
Құдаң шын досыңдай болсын.
Негізгі мағынасы Құдағиың құрдасыңдай еркін, құдаң шын досыңдай адал болсын деген тілек. Құрдаспен адам еркін…
Құдайдың бергені қолдануға жақсы,
Достың бергені мақтануға жақсы.
Достың бергені мақтануға жақсы.
Негізгі мағынасы Құдай берген ырыс — мал, дүние, несібе — күнделікті тұтынуға, пайдалануға арналған. Ал досың берген…
Құдай қосқан құда болады,
Пайғамбар қосқан дос болады.
Пайғамбар қосқан дос болады.
Негізгі мағынасы Құданы Құдай қосады, досты Пайғамбар қосады деген сөз: құдалық та, достық та — адамдар арасындағы…
Құдандалының малы бір,
Айтулы достың жаны бір.
Айтулы достың жаны бір.
Негізгі мағынасы Құда арқылы туыс болған адамдардың малы ортақ, ал аты шыққан, сыналған достардың жаны бір дейді мақал…
Құданы Құдай қосады,
Досты періште қосады.
Досты періште қосады.
Негізгі мағынасы Құдалықты Құдай қосады, достықты періште қосады — яғни екеуі де адамның жай есебімен емес, жазылған…
Құдашамен құда ойнар,
Қу шөппен бөрі ойнар.
Қу шөппен бөрі ойнар.
Негізгі мағынасы Құда жағының жігіті құдашамен әзілдеседі, ал бөрі қу шөппен ойнайды деген сөз. Бұл нұсқада салыстыру…
Құл құдасын табады.
Негізгі мағынасы Құл өзіне сай құданы табады, яғни әр адам өз деңгейіндегі, өзіне ұқсас адаммен туыс болады деген сөз…
Құрбысының асқаны құдасынан білінер.
Негізгі мағынасы Құрбыларынан озған адамның артықшылығы оның құдасынан білінеді деген сөз: адамның өз қатарынан…
Құрдас тапқан құл азбас,
Жолдас тапқан ұл азбас.
Жолдас тапқан ұл азбас.
Негізгі мағынасы Құрдасы бар құл да азып-тозбайды, жолдасы бар ұл да жаман жолға түспейді. Мақал адамға сырлас, теңдес…
Құс қанатымен, ер жолдасымен.
Негізгі мағынасы Құс қанатымен ұшады, ер жолдасымен күшті. Мақал адамның жолдасын құстың қанатына теңейді: қанатсыз құс…
Мың досың болса да,
Біреуінің орны бөлек.
Біреуінің орны бөлек.
Негізгі мағынасы Адамның досы қанша көп болса да, солардың ішінде біреуі ерекше жақын, оның орнын ешкім баса алмайды…
Мың жолдас жақсы,
Мың жолдастан бір дос жақсы.
Мың жолдастан бір дос жақсы.
Негізгі мағынасы Жолдас көп болғаны жақсы: жолда, жиында, шаруада қасыңда жүретін таныс керек болмайтын кез сирек…
Мыңның түсін танығанша,
Бірдің атын біл.
Бірдің атын біл.
Негізгі мағынасы Мың адамның түсін танығанша, бір адамның атын біл. Мақал көп адамды сырттай, бет-пішінімен ғана…
Нағашы - бәйтерек, жиен - қотыр тайлақ.
Негізгі мағынасы Бейнесі күлкілі: қотыр басқан жас түйе қышуын басу үшін алып теректің діңіне келіп үйкеле береді. Жиен…
Нағашы жұрт
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
Негізгі мағынасы Нағашы жұрт — анаңның туған-туысқандары, ал сен олар үшін жиенсің. Бұл шумақ нағашылардың жиенге деген…
Оқ табылса, құс кез келмейді,
Ас табылса, дос кез келмейді.
Ас табылса, дос кез келмейді.
Негізгі мағынасы Аңшының оғы бар, бірақ құс әр уақытта кездесе бермейді; сол сияқты адамның асы, дастарқаны бар, бірақ…
Отбасының сәні - сыйластық,
Достық сәні - қимастық.
Достық сәні - қимастық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасының да, достықтың да көркі сыртқы байлықта емес, ішкі жылылықта екенін айтады…
Отпен ойнама - өртенерсің,
Доспен ойнама - өкпелетерсің.
Доспен ойнама - өкпелетерсің.
Негізгі мағынасы Отпен ойнаған адам күйеді, ал доспен шектен тыс ойнаған, әзілін асырған адам досын ренжітіп алады…
Өз басыңды дауға берсең де,
Жолдасыңды жауға берме.
Жолдасыңды жауға берме.
Негізгі мағынасы Өз басыңды дауға салсаң да, жолдасыңды жауға ұстап берме. Яғни өзің қандай қатерге, айыпқа ілінсең де…
Өзімде болмаса, ағайында болсын,
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
Негізгі мағынасы Кісі ырыс-дәулеттің ең алдымен өз қолында болғанын қалайды, бірақ мақал одан әрі кетеді: өзімде…
Өзім деген өзекке теппес.
Негізгі мағынасы «Өзім» деп, өз адамым деп санаған кісі сені өзегіңнен, ең осал жеріңнен теппейді. Туыс, жақын адам…
Өзіңнен жолдасың мықты болсын.
Негізгі мағынасы Жолдасың өзіңнен мықты болсын: күші, ақылы, тәжірибесі, мінезі сенен артық адаммен серік бол. Мықты…
Өз теңін таппаған,
Өмір бойы өкінер.
Өмір бойы өкінер.
Негізгі мағынасы Өзіне сай жар таппай, лайықсыз адаммен өмір кешкен кісі өмір бойы өкінумен жүреді дейді. Тең — жасы…
Пайданың зоры -
Дос үшін шеккен зиян.
Дос үшін шеккен зиян.
Негізгі мағынасы Ең үлкен пайда — досың үшін тартқан шығының: досқа көмектесем деп біреу малынан, уақытынан, тіпті…
Сабы жоқ шотпен отын жарма,
Сабырсыз доспен жауға барма.
Сабырсыз доспен жауға барма.
Негізгі мағынасы Сабы жоқ шотпен отын жару — қолыңды жарақаттап, ісіңді бітірмеу деген сөз. Сол сияқты сабырсыз…
Саған дұшпан - маған жау.
Негізгі мағынасы Сенің дұшпаның — менің де жауым: досымның қасы менің де қасым. Мақал шын достық пен одақтың белгісін…
Сапарға шықпас бұрын серігіңді сайла,
Үй салмас бұрын көршіңді ойла.
Үй салмас бұрын көршіңді ойла.
Негізгі мағынасы Сапарға аттанар алдында жол серігіңді таңда, үй салар алдында көршіңді ойла. Мақал маңызды істі…