Өз басыңды дауға берсең де,
Жолдасыңды жауға берме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға ең қиын сәттің өзінде жолдасына опасыздық жасамауды үйретеді. Тура мағынада: өзіңе қауіп төнсе де, серігіңді жауға ұстап берме. Астарлы мағынасы: досқа, серікке, ағайынға адал бол, біреудің басын қатерге тігіп, өз пайдаңды ойлама. Қиындықта адам мінезі танылады, сондықтан намыс пен сенім бәрінен биік тұруы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дауға беру» — жанжалға, сотқа, тартысқа салу дегенді білдіреді. Ал «жауға беру» — ең ауыр сатқындықтың белгісі. «Жолдас» сөзі тек сапарлас адам емес, тірліктегі сенімді серік, иық тірескен азамат деген ұғымды береді. Мақалдағы «дау» мен «жау» қарама-қарсы екі қауіп ретінде алынған: біріншісі — ішкі тартыс, екіншісі — сыртқы дұшпан.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал командада, жұмыста, достықта адал болуға шақырады. Мысалы, ортақ істегі қателікті бір адамға жауып, өз басыңды алып шығу дұрыс емес; керісінше, бірге жауап беріп, жолдасыңды жамандамау керек.
Joldasyńdy jaýǵa berme.