Нағашы - бәйтерек, жиен - қотыр тайлақ.
«Нағашы - бәйтерек, жиен - қотыр тайлақ.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал нағашы мен жиен арасындағы ерекше жақындықты бейнелейді. Нағашы — жиенге сүйеу болатын, қамқорлық көрсететін үлкен тірек, ал жиен — сол қамқорлықты қажет ететін, еркелеу мен елпілдеуге бейім жақын туыс. Астарлы мағынасы: нағашы жағы жиенге әрдайым мейірім танытып, қолдау білдіреді, сондықтан олардың арасы сыйластық пен ілтипатқа толы болады. Мақал туыстық байланыстағы жылы қарым-қатынасты, үлкеннің қорған, кішінің ерке болуы табиғи екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
«Бәйтерек» — биік, мықты, саялы ағаш. Мұнда ол нағашының тірек, қорған, паналық қасиетін білдіреді. Ал «қотыр тайлақ» — әлі толық мінезі қалыптаса қоймаған, әлсіздеу, күтімді қажет ететін жас түйе төлі. Бұл теңеу жиеннің нағашы алдында еркелігі мен аяушылыққа лайық қалпын көрсетеді. Екі образ да туыстықтың табиғи тепе-теңдігін ашады: бір жақ сүйеніш болса, екінші жақ сол сүйенішке арқа сүйейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал нағашы-жиен арасындағы әзіл-қалжыңда, сыйлас әңгімеде жиі айтылады. Мысалы, жиен нағашысынан көмек сұрағанда, үлкендер «Нағашы - бәйтерек, жиен - қотыр тайлақ» деп, нағашының қол ұшын беруге әзір екенін астарлап жеткізеді. Бұл сөз туыстық татулықты, мейірімділік пен жанашырлықты еске салады.