Құл құдасын табады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ең төмен, ең қарапайым адам да өзіне лайық, өз дәрежесіне сай адаммен табысады деген ой. Астарлы мағынасы — дүниеде әркім өз ортасын, өз теңін табады; мінезі, тұрмысы, ойы жақын адамдар бір-біріне ұқсап, араласып кетеді. Сонымен бірге адамның қадірі мен орнын, оның кіммен жақын жүретінін де емеурінмен білдіреді.
Образдар мен теңеулер
«Құл» сөзі мұнда тура құлдықты ғана емес, төменгі әлеуметтік күйді, әлсіз, бағынышты адам бейнесін аңғартады. «Құда» — қазақ танымында сыйлас, аралас-құралас, туыстас елдік байланыстың белгісі. Яғни мақал қарама-қарсы көрінетін екі ұғымды қатар қойып, адамның бәрібір өзіне сай байланыс табатынын бейнелейді. Бұл жерде «құда» сөзі жай туыстық емес, үйлесім мен жарасымның символы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдардың өз деңгейіне, талғамына, ортасына қарай топтасатынын сипаттауда қолданылады. Мысалы, бір ортада өмір салты, ойлау жүйесі ұқсас адамдар тез тіл табысып, бір-бірімен дос болып кетеді. Сондай-ақ бұл сөз кейде «әркім өзіне лайық адамды, орынды табады» деген мағынада айтылады. Бірақ оны кекесінмен емес, байыппен қолданған дұрыс.