Өзім деген өзекке теппес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Өзім деген өзекке теппес» деген мақал адам баласы өзіне жақын, өзіме тартады деп есептеген кісіге қастық жасамайды, оны қиын жағдайда қалдырмайды дегенді білдіреді. Мұндағы ой — көңілі жақын, ниеті түзу адам қолынан келгенше жамандық емес, жақсылық жасауға ұмтылады. Тура мағынасында «өзекке тебу» — ең ауыр, қатты соққы беру. Ал астарлы мағынасында бұл — сенім артқан адамды сатып кетпеу, опасыздық жасамау, қолдаудың орнына зиян келтірмеу.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өзек» сөзі адамның ең жанды, ең нәзік тұсын білдіреді. Өзекке тебу — жай ренжіту емес, қатты күйзелту, жанға бату. «Өзім деген» тіркесі жақындықты, іш тартуды, ниеттестікті аңғартады. Яғни сені шын өз адамы санайтын кісі ең ауыр жеріңнен ұрмайды, қайта қорғайды деген бейнелі ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де адамдар арасындағы сенім, достық, туыстық, әріптестік қатынастарда жиі қолданылады. Әсіресе жақын адамнан әділдік пен жанашырлық күткенде айтылады. Мысалы, жұмыста қателескен қызметкерді басшысы жұртқа масқараламай, оңаша шақырып түсіндірсе, оны «Өзім деген өзекке теппес» дегенге сай әрекет деуге болады.