Құдашамен құда ойнар,
Қу шөппен бөрі ойнар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: құда-құдашаның бір-бірімен әзілдесіп, қалжыңдасып, еркін араласатынын білдіреді. Астарлы мағынасы — әр адам өз ортасына, өз табиғатына жақын нәрсемен ғана үйлесім табады; мінезі, болмысы сәйкес адамдар ғана жарасып, еркін қатынас жасайды. Сонымен бірге, жарасым мен жақындықтың сыртқы түрден емес, ішкі сәйкестіктен туатынын аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құдашамен құда» — туыстық байланыс арқылы жақындасқан, сыйласқан адамдардың бейнесі. Ал «қу шөппен бөрі» деген тіркес — табиғаты бөлек, бірақ бір-біріне лайық жұпты астарлап көрсетеді. «Бөрі» күшті, жыртқыш мінезді аң болса, «қу шөп» әлсіз, жұтаң нәрсені білдіреді; осы қарама-қарсылық арқылы мақал кез келген нәрсенің өз жұбы, өз реті болатынын мегзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдардың мінезі мен қызығушылығы сәйкес келгенде ғана жақсы араласатынын айту үшін қолданылады. Мысалы, бір топта әзіл-қалжыңы жарасқан екі әріптес үнемі бірге жүріп, бір-бірінің сөзін аяқтап отырады. Сол кезде үлкендер: «Құдашамен құда ойнар, қу шөппен бөрі ойнар» деп, үйлесімнің табиғи екенін айтады.
Qý shóppen bóri oınar.