Қас болып, дос болғанға мақтан,
Дұшпанмен дос болудан сақтан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам қарым-қатынасындағы ең үлкен сынақ — бұрынғы жаулықты ұмытып, шын достыққа келу екенін аңғартады. Қас болып жүріп кейін досқа айналған екі адамның татулығы бағалы, өйткені ол өкпе мен кекті жеңген, түсіністікке келген бірлікті білдіреді. Ал керісінше, дұшпанмен дос болып кету — сенімсіздікке, алдануға апаратын қауіпті жол. Яғни, мақал адамға кіммен араласатынын, кімге сенетінін ойланып таңдауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қас» пен «дос» — тек жеке адамдар емес, жалпы қатынастың екі қарама-қарсы күйі. «Қас болып, дос болу» — үлкен жүрек, кешірім, мәміле табу дегенді білдіреді. Ал «дұшпанмен дос болу» — сырттай жақын көрінгенімен, ішінде арам пиғылы бар адаммен байланыс орнату деген астар береді. Бұл жерде достықтың шынайылығы мен сенімнің тазалығы негізгі өлшем болып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмыста, оқу орнында не әлеуметтік ортада қолдануға болады. Мысалы, бұрын келіспей жүрген екі әріптес ортақ іске түсіністікпен қарап, жақсы командаға айналса, бұл мақтауға тұрарлық. Бірақ өз пайдасы үшін талай рет өтірік айтқан адаммен жақын араласу кейін зиян тигізуі мүмкін. Сондықтан мақал сақтыққа да, татулыққа да үйретеді.
Dushpanmen dos bolýdan saqtan.