Қайықшымен жақын болсаң,
Дауыл күні қайығын суға саларсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам кіммен араласса, соның мінезі мен ісі өзіне әсер ететінін ескертеді. Қайықшыға жақын жүрсең, оның қайығын дауылда суға салуға көмектесесің дегені — қиын сәтте сен де сол адамның тірлігіне, жауапкершілігіне ортақтасып қаласың. Астарлы мағынасы: кіммен дос, кіммен серік болатыныңды абайлап таңда, өйткені жақындық адамның тағдыры мен іс-әрекетіне ықпал етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қайықшы» — өмірде жол көрсететін, ісі бар адам; «қайық» — оның тіршілігі, кәсібі, жоспары; «дауыл күні» — қиындық, сынақ, алаң кезі. Қайықты суға салу — сырттай қарағанда жай әрекет сияқты, бірақ шын мәнінде біреудің ауыр ісіне көмектесу, ортақ жүк көтеру дегенді білдіреді. Образдар арқылы мақал адамды сақ болуға, орынды орта таңдауға шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл сөзді дос таңдау, жұмыс ортасы немесе бос уақытты кіммен өткізетінің жайында қолдануға болады. Мысалы, сен жауапсыз, жеңілтек адамдармен жиі аралассаң, олардың қателігіне өзің де ілесіп кетуің мүмкін. Сондықтан адам өзіне пайдалы, дұрыс бағыт беретін ортамен жүргені жөн.
Daýyl kúni qaıyǵyn sýǵa salarsyń.