Бірлік туралы — 5-бет 409
Сұрыптау:
Ел қуатты болмай,
Қуаныш тұрақты болмайды.
Қуаныш тұрақты болмайды.
Негізгі мағынасы Ел әлсіз, қорғансыз болса, кез келген қуаныш уақытша: той тойланып жатқанда жау шабуы, жұт келуі, дау…
Ел от алған жерге су төкпе.
Негізгі мағынасы Бұрын сіріңке жоқ кезде ошақ сөнсе, көрші үйден шоқ, от алып келген. Сол от алған үйдің ошағына су…
Ел - ырыстың кілті,
Негізгі мағынасы Ел, яғни бірлігі бар халық, қауым, ағайын — ырыстың, берекенің кілті. Ырыс кілтпен ашылатын қазына…
Еңбек етпей, ер оңбас,
Бірлік болмай, ел оңбас.
Бірлік болмай, ел оңбас.
Негізгі мағынасы Мақал екі тармақта жеке адам мен тұтас елдің табысын қатар қояды. Жігіт еңбектенбесе, қанша мықты…
Еңбек қылмай ер оңбас,
Бірлік қылмай ел оңбас.
Бірлік қылмай ел оңбас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ер адам да, ел де өзінен-өзі түзеліп кетпейді, оған міндетті түрде еңбек…
Күнде бір мақал
«Бірлік туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Еңбек түбі - береке,
Көптің түбі - мереке.
Көптің түбі - мереке.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам еңбек етсе, соның нәтижесінде береке, ырыс, молшылық келеді. Ал…
Ерден - сауға, елден - достық.
Негізгі мағынасы Ерден, яғни батыр, жомарт азаматтан сауға — олжадан бөліп берілетін сый сұралады, ал бүкіл елден…
Ердің ерлігін білмеген
Құдайдың бірлігін білмейді.
Құдайдың бірлігін білмейді.
Негізгі мағынасы Ердің ерлігін бағаламаған, оның ел үшін жасағанын көрмеген адам Құдайдың бірлігін де танымайды: мұндай…
Ерегескен ел болмайды,
Есептескен дос болмайды.
Есептескен дос болмайды.
Негізгі мағынасы Бір-біріне қасарысып, ерегесіп жүрген жұрт ел болып ұйыса алмайды, бергенін санап, есептесіп отыратын…
Ер татулығы - ел татулығы.
Негізгі мағынасы Елдің ортасындағы беделді азаматтар, ағайынның басшылары, ру ақсақалдары өзара тату болса, бүкіл ел…
Ер туып, жоқ елді бар қыла алмайды,
Ел болса, ер туғызбай тұра алмайды.
Ел болса, ер туғызбай тұра алмайды.
Негізгі мағынасы Бір батыр, бір ақылды азамат туса да, жоқ елді жоқтан бар қыла алмайды: оған сүйенетін жұрт…
Ер шекіспей (өліспей) бекіспейді.
Негізгі мағынасы Ер азаматтар бір-бірімен шекісіп, кейде өлім-тірімге дейін барып, күш сынаспай тұрып, нағыз достық пен…
Есептескен ел болмайды.
Негізгі мағынасы Есептесу — бір-біріне берген-алғанын санап, кім кімге не қарыз екенін таразылау. Мақал: ағайын-туыс…
Есік алдынан жел келгенше,
Үй сыртынан жау келсін.
Үй сыртынан жау келсін.
Негізгі мағынасы Есіктің алдынан соққан жел — киіз үй үшін ең қауіпті жел: ол үйдің ішіне кіріп, туырлықты көтеріп…
Жақ-жақ жүргенше, тақ-тақ жүр.
Негізгі мағынасы Жақ-жақ болып, яғни бөлініп, топ-топқа жарылып жүргеннен гөрі, тақ-тақ, нық басып, бір ырғақпен жүр…
Жақсы айғырдың үйірін ат жақтайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы айғырдың үйірі көбейіп, ірі де берік болуы үшін оған лайықты ат…
Жақсы көрші - саяң,
Жаман көрші - шаян.
Жаман көрші - шаян.
Негізгі мағынасы Жақсы көрші — саяң, яғни күн шыжыпта бой тасалайтын көлеңкең, панаң; жаман көрші — шаян, кез келген…
Жақсылық жүрген жерде тапшылық болмайды.
Негізгі мағынасы Жақсылық жүрген жерде береке де, ырыс та қатар жүреді деген ой айтылады. Мұндағы тура мағына — адам…
Жақсы мұраптың соңынан су ереді,
Жаман мұраптың соңынан шу ереді.
Жаман мұраптың соңынан шу ереді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы басшы, ұйымдастырушы не жөн білетін адам тұрған жерде іс те дұрыс жүретінін білдіреді…
Жақсының қасиеті - жарастыру,
Жаманның қасиеті - таластыру.
Жаманның қасиеті - таластыру.
Негізгі мағынасы Жақсы адамның басты қасиеті — араздасқандарды татуластырып, ортаны жарастыру; жаман адамның қасиеті…
Жақынды жат етсең,
Жатқа күлкі боларсың.
Жатқа күлкі боларсың.
Негізгі мағынасы Жақын адамды — бауырыңды, ағайыныңды, ескі досыңды — жат етсең, яғни алыстатып, менсінбей, бөтен…
Жақыннан - қорған, алыстан - айбар.
Негізгі мағынасы Жақын жерде тұрған ағайын — қорған, алыстағы ағайын — айбар. Қасыңдағы туыс қиын сәтте дереу жетіп…
Жақын таласса, жатқа жем.
Негізгі мағынасы Жақындар өзара таласса, жатқа жем болады дейді мақал. Туыс, көрші, бір ұжымның адамдары бір-бірімен…
Жақының өлсе қойысқан,
Атың өлсе сойысқан,
Жауың келсе қуысқан,
Бәрінен жақсы туысқан.
Атың өлсе сойысқан,
Жауың келсе қуысқан,
Бәрінен жақсы туысқан.
Негізгі мағынасы Жақының өлсе, оны жерлеуге көмектеседі, атың өлсе, сойып, етін алуға қол ұшын береді, жауың келсе…
Жалғыз ағаш орман емес,
Жалғыз кірпіш қорған емес.
Жалғыз кірпіш қорған емес.
Негізгі мағынасы Бір ағаш орман бола алмайды, бір кірпіштен қорған тұрғызуға болмайды. Мақал бүтіннің көп бөліктен…
Жалғыз ағаш пана болмас,
Жалғыз биеге саба толмас.
Жалғыз биеге саба толмас.
Негізгі мағынасы Даладағы жалғыз ағаш жауын мен желден, аптап күннен пана бола алмайды, ал бір биені сауып, сабаны…
Жалғыз ат мініс емес,
Жалғыз аяқ жүріс емес.
Жалғыз аяқ жүріс емес.
Негізгі мағынасы Жалғыз атпен алыс жолға шығу — нағыз мініс емес: ат шаршаса, ақсаса, ауыстыратын ат жоқ, жолаушы…
Жалғыз батыр жауға жоқ,
Жалғыз жігіт дауға жоқ.
Жалғыз жігіт дауға жоқ.
Негізгі мағынасы Жалғыз батыр жауға қарсы шыққанда түк бітіре алмайды, ал жалғыз жігіт дау-шарда сөзін өткізе алмайды…
Жалғыз биенің қымызы,
Қарындаспен қағыстырар.
Жалғыз түйенің шұбаты,
Ағайынды табыстырар.
Қарындаспен қағыстырар.
Жалғыз түйенің шұбаты,
Ағайынды табыстырар.
Негізгі мағынасы Бір ғана биені сауатын үйдің қымызы аз: әркім сұрап келгенде бәріне жетпейді, кімге беріп, кімге…
Жалғыз біткен дәулеттің,
Жалғыз айтқан әннің сәні жоқ.
Жалғыз айтқан әннің сәні жоқ.
Негізгі мағынасы Ағайыны, бөлісер адамы жоқ жалғыз адамға біткен байлықтың да, жалғыз айтылған әннің де сәні жоқ…
Жалғыздың жағы жоғалса табылмайды,
Көптің оғы жоғалса да табылады.
Көптің оғы жоғалса да табылады.
Негізгі мағынасы Жалғыз адамның садағы жоғалса, оны іздейтін ешкім жоқ, табылмайды; ал көптің оғы жоғалса да, біреуі…
Жалғыздың ісі бітпес.
Негізгі мағынасы Жалғыз адамның жұмысы ешқашан бітпейді: бірін істеп болғанша, екіншісі күтіп тұрады, ал көмектесетін…
Жалғыздың ісі оңалмас.
Көптің ісі жоғалмас.
Көптің ісі жоғалмас.
Негізгі мағынасы Жалғыз адамның ісі оңалмайды, яғни ілгері баспайды, сәтті болмайды, ал көптің ісі жоғалмайды…
Жалғыздың ісі өнбейді,
Жаяудың жүрісі өнбейді.
Жаяудың жүрісі өнбейді.
Негізгі мағынасы Жалғыз адамның жұмысы алға баспайды, жаяу кісінің жолы өнбейді, яғни ұзаққа жетпейді. Көмекшісі жоқ…
Жалғыздың үні шықпас,
Жаяудың шаңы шықпас.
Жаяудың шаңы шықпас.
Негізгі мағынасы Жалғыз адамның дауысы естілмейді, жаяу жүргеннің артынан шаң көтерілмейді. Шаң — атты кісінің, көштің…
Жалғыз жаңқа жанбайды,
Жалғыздың ісі оңбайды.
Жалғыздың ісі оңбайды.
Негізгі мағынасы Ошаққа салынған жалғыз жаңқа тез сөніп қалады, от жану үшін бірнеше отын бір-біріне жылуын беріп тұруы…
Жалғыз жігіт би болмас,
Жалғыз ағаш үй болмас.
Жалғыз ағаш үй болмас.
Негізгі мағынасы Ағайыны, елі қолдамаған жалғыз жігіт би бола алмайды, бір ағаштан үй тұрғызылмайды. Бұрынғы қазақ…
Жалғыз жігіт жарымас.
Негізгі мағынасы Ағайын-туысы, бауыры, серігі жоқ жалғыз жігіт оңып, жарымайды: күнкөрісі түзелмейді, ісі өнбейді. Ауыл…
Жалғыз жүріп жол тапқанша,
Көппен жүріп адас.
Көппен жүріп адас.
Негізгі мағынасы Жалғыз өзің жүріп дұрыс жол тапқаннан гөрі, көппен бірге жүріп адасқаның артық дейді мақал. Бір…
Жалғыз иттің үргені білінбес,
Жалғыз адамның жүргені білінбес.
Жалғыз адамның жүргені білінбес.
Негізгі мағынасы Ауылдағы жалғыз ит үрсе, оның дауысын ешкім елемейді, ал жалғыз адамның жүрген-тұрғаны, істегені де…